Zonguldak’ta Yerel Tarih Araştırmacısı Maden Mühendisi Ekrem Murat Zaman, Zonguldak’ın il statüsünü 1 Nisan 1923’de değil, 29 Ekim 1923’de kazandığına dikkati çekti.
Gazeteci Orhan Akyüz’ün haberine göre, Ekrem Murat Zaman, sosyal platformundan yaptığı “Zonguldak ve 1 Nisan” başlıklı paylaşımında şöyle dedi:
“Bir ‘Bir Nisan’ yanlış bilgilendirmesini düzeltmek istiyorum.
Kömürün önemi nedeniyle oluşmuş ve gelişmiş olan Zonguldak, önce ilçe, sonra il olma sürecini biçimlendiren etmenlerin başında buhar makinaları için gerekli olan kömürün varlığı ile gelmiştir. Cumhuriyetten önce bağımsız liva haline getirilen ve Cumhuriyeti ilan eden meclise (TBMM) milletvekili veren Zonguldak, bilinenin aksine Cumhuriyet’in ilanıyla il olmuştur.
‘Bazı Yanlışlıklar Saptanmıştır’
Zonguldak ilinin mülki yapılanmasına ilişkin tarihsel süreç sırasıyla kaymakam, mutasarrıf ve vali atamalarının doğru sıralamayla yeniden düzenlenmesine dayalı olarak incelendiğinde, Zonguldak ilinin 1899’dan günümüze dek mülki yapılanmasına ilişkin var olan bilgide bazı yanlışlıklar saptanmıştır.
‘Zonguldak İl Statüsünü 1 Nisan 1924’de Değil, 29 Ekim 1923’de Kazanmıştır’
Bu saptamalar sonrasında yapılan düzeltmelerin en önemlisi, Zonguldak’ın 1 Nisan 1924 tarihinde değil; yayınlanmış kaynakların aksine 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyetin ilanıyla il statüsü kazanmış olmasıdır.
Şaka değil; gerçek!
Nereden gelir 1 Nisan…
Kastamonu Vilayetine bağlı Zonguldak Kazası, 1 Nisan 1920’de İstanbul Hükümeti tarafından müstakil mutasarrıflık (bağımsız liva) haline getirildi ve Kadri Bey, mutasarrıf vekili olarak görevlendirdi. Kadri bey görevde kalamadı.
Kalamadı çünkü, İlk İcra Vekilleri Heyeti 18 Haziran 1336 (1920) tarihli (ve Karar No: 64, C.No: 1, S.No: 31) kararıyla Zonguldak bağımsız (müstakil) liva haline getirdi ve Kaymakam Ahmet Cevdet Bey'i mutasarrıf olarak atadı.
‘Not…’
İl yıllıklarındaki tarih hatalarını ve vali sıralamalarını düzeltmek amacıyla yaptığım çalışmayı, Zonguldak ilinin mülki yapılanmasına ilişkin tarihsel süreci, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Tarih Bölümü ile paylaşmak, kendilerine anlatmak ve aynı zamanda onaylarını almak istemiştim.
‘Adını Bile Anmak İstemediğim Kişi…’
Bu talebim, üniversite (adını bile anmak istemediğim kişi) tarafından kabul edilmedi.
Hazırladığım çalışmayı İl Koordinasyon Müdürüne teslim ettim.”