Yoğun kar yağışlarında buzlanma tehlikesine karşı yollarda sıklıkla kullanılan tuzlamanın çevreye zarar verdiği, en iyi uygulamaların ivedilikle hayata geçirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Tuzlama Tehdit Ediyor!
Gazeteci Orhan Akyüz’ün kaynaklardan derlediği bilgilere göre, yolları tuzlamanın içme sularının tuzluluk oranını artırdığı, bu artışın sudaki yaşama zarar vererek hem biyoçeşitliği hem de göller, akarsular ve diğer su ekosistemlerini tehdit ettiğine yönelik alanındaki uzmanlar tarafından çok sayıda araştırmanın olduğuna işaret ediliyor.
“Amfibiler Savunmasız”
Daha önce BBC'ye konuşan Galler'deki Swansea Üniversitesi'nde Öğretim Görevlisi Dr. Dan Forman, yol kenarlarındaki durgun sularda yaşayan amfibilerin tuzluluktaki değişikliklere karşı savunmasız olduğunu belirtti.
“Ölüyorlar”
Dr. Forman, şöyle dedi:
“Özellikle hendeklerde ve yol kenarlarındaki amfibi popülasyonları azalıyor. Bu noktalar o kadar fazla tuzla yüklenebiliyor ki amfibiler burada yumurtlayamıyor. Bu durumda ya buradan ayrılıyor ya da ölüyorlar.
Risk altındaki amfibiler arasında kurbağalar, kara kurbağaları ve iribaşlar bulunuyor. Amfibiler vücutlarının kimyasal dengesini derileriyle koruyor.
Kurbağalar ve kara kurbağaları gibi amfibiler, derileri aracılığıyla kimyasal dengeleri korurlar ve artan tuzluluğa karşı hassastırlar. Yaşadıkları suyun tuzluluğundaki herhangi bir değişiklik, hayatta kalma yetenekleri üzerinde ciddi bir etkiye sahip olabiliyor.
‘Yaşam Sürecine Başka Etkileri de Var’
Tuz, bir bitkinin fotosentez (ışıktan enerji üretme) yeteneğini etkileyebileceği gibi yolların yakınındaki toprakların artan tuzluluk oranı nedeniyle bitkilerin yaşam alanlarını da değiştiriyor.
Bitkiler sudaki çözünmüş tuzlardan etkilenebiliyor. Yaygınlıkla kullanılan buz çözücü tuzlar, suda çözündüğünde sodyum, kalsiyum, magnezyum ve klorür iyonlarına ayrılabiliyor. Toprakta yüksek orandaki çözünmüş sodyum ve klorür iyonları diğer mineral besin maddelerinin yerini alarak bitkilere zarar veriyor. Yapraklarda klorür birikimi zararlı seviyelere ulaşarak yaprak yanmasına ve ölüme neden olabiliyor.
Yabani havuç otu gibi genellikle kıyılarda görülen bitkiler tuzlanma nedeniyle iç yolların yakınında büyüyorlar.”
“İçme Sularının Tuzluluk Oranını ‘Devasa Ölçüde’ Arttırıyor”
Frontiers in Ecology and the Environment Dergisi’nde yayımlanan bir araştırmada da şu ifadelere yer veriliyor:
“Dünya çapında tuzlama yapılan soğuk bölgelerde içme sularının tuzluluk oranı 'devasa ölçüde' artıyor.
Kanada'da her yıl 7 milyon ton, Çin'de 600 bin ton, Norveç'te 320 bin ton, İsveç'te 210 bin ton ve Danimarka'da da 55 bin ton tuz buzlanmaya karşı kullanılıyor.
İçme sularının tuzluluk oranının artması insan sağlığını da olumsuz etkileyebiliyor. Özellikle düşük sodyum diyetindeki insanlar için riskli bir durum yaratıyor.
Bununla birlikte yollarda tuzları aşırı kullanımı su dağıtım borularından kurşun salımına yol açabiliyor. İçme sularını karışma riski olan ve sağlığı tehdit eden diğer mineraller arasında merkür ve radon sıralanıyor.
ABD'de Çevre Koruma Ajansı (EPA), balıkları, bitkileri ve diğer sucul yaşamı korumak için tatlı su ekosistemleri için 1988 yılında federal güvenlik sınırları belirledi. Araştırma, tuz konsantrasyonlarının güvenli sınırları yaygın olarak aştı.
Tuzlanan akarsuların sayısı ise endişe verici, litre başına 230 miligram olan EPA kronik klorür eşiği bazı bölgelerde 20 ila 30 katına çıkıyor.”
“Acil Müdahale Gerektiriyor”
ABD'nin Ohio eyaletindeki Toledo Üniversitesi'nde Ekoloji alanında Yardımcı Doçent olan araştırmanın baş yazarı Dr. Bill Hintz de şöyle dedi:
“Yol tuzu kirliliği sorununun büyüklüğü dikkate değer ve acil müdahale gerektiriyor.
Mevcut EPA eşikleri açıkça yeterli değil. Buz çözücü tuzların etkileri, mevcut eşiklerde öldürücü olabilir ancak son araştırmalar, olumsuz etkilerin bu eşiklerin çok altındaki seviyelerde meydana gelebileceğini gösteriyor.
‘Çevre Dostu Alternatifler Var’
Yollarda kullanılan buz çözücüler araba kazalarını yüzde 78'den fazla azaltıyor.
İnsan güvenliğiyle olumsuz çevresel ve sağlık etkileri arasında dikkatli bir denge kurmaya çalışılıyor.
Araştırmacılar, "ekolojik olarak zararsız ve uygun maliyetli alternatiflerin eksikliğini göz önünde bulundurarak" bazı alternatiflerin olduğunu belirtiyorlar. Bunlardan ilki tuzu katı halde yollara dökmektense, kar fırtınalarından önce tuzlu su solüsyonları şeklinde uygulamak. Bu sayede ihtiyaç duyulan tuz miktarının yüzde 26 ila 75 oranında azaltılabileceği vurgulanıyor.
‘Tatlı Su Ekosistemlerinin Daha Fazla Tuzlanmasını Engellemek…’
Bununla birlikte tuzun uygun koşullarda depolanmıyor olması toprağa ve suya sızmasında bir diğer önemli faktör. Araştırmacılar, beton temelli ve kapalı depolama tesislerine geçişin sorunları azaltabileceğini söylüyor.
Tüm bu süreçte dökümün yapıldığı makinelerin tasarımında iyileştirmelerle verimlilik artırılabilir. Tatlı su ekosistemlerinin daha fazla tuzlanmasını engellemek için en iyi yönetim uygulamalarının geniş çapta benimsenmesi gerekiyor.”