Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Geomatik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, 2005 yılında başlatılan çalışmayla Zonguldak’taki yer hareketlerini tespit ettiklerini, yaşanan baskılara ve tehditlere rağmen geri adım atmadıklarını açıkladı.
Kutoğlu’nun anlattıkları, Zonguldak’ta olası bir felaketin nasıl önüne geçildiğini gözler önüne serdi.
Türkiye’de Bir İlk Olan Çalışma Başlatıldı
Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, 2005 yılında Türkiye’de henüz çok az kişinin çalıştığı uydu radarı destekli yer kabuğu hareketleri izleme yöntemini kullanarak önemli bir araştırma başlattıklarını belirtti. Japon Uzay Ajansı ile yapılan iş birliği kapsamında Zonguldak’taki tasman olarak bilinen düşey hareketler mercek altına alındı.
Yapılan incelemelerde, Kozlu ilçesindeki İpek Evler Sitesi çevresi ile İncivez’den Bahçelievler hattına kadar uzanan geniş bölgede giderek büyüyen deformasyon tespit edildi.
Tehlike Her Geçen Gün Büyüdü
2005 ile 2010 yılları arasında özellikle İncivez-Bahçelievler hattındaki hareketliliğin hızla yayıldığını belirten Kutoğlu, başlangıçta akademik merakla yürütülen çalışmanın zamanla kamu güvenliği meselesine dönüştüğünü söyledi.
Yer altındaki hareketlerin yüzeye yansıması halinde binaların zarar görebileceğini belirten Kutoğlu, bu süreçte sessiz kalmanın mümkün olmadığını ifade etti.
“Sessiz Kalamazdık”
Mühendislik etiğinin gereğini yerine getirdiklerini vurgulayan Kutoğlu, toplumun can ve mal güvenliğini tehdit eden bir durumda ilgili kurumları bilgilendirmek zorunda olduklarını söyledi. Hazırlanan raporun resmi kanallardan yetkililere ulaştırıldığını belirten Kutoğlu, sürecin ardından Zonguldak Valiliği tarafından toplantılar düzenlendiğini anlattı.
İlk toplantılarda bazı kurum temsilcilerinin bölgede üretim yapılmadığını ifade ettiğini aktaran Kutoğlu, daha sonra ikinci toplantıda üretim yapıldığının kabul edildiğini ancak derinde çalışıldığı için yüzeye etkisi olmayacağının savunulduğunu dile getirdi.
Binalarda Çatlaklar Başladı, Evler Boşaltıldı
Tehlikenin kısa sürede somut hale geldiğini belirten Kutoğlu, bölgedeki bazı yapılarda gerinim çatlakları oluştuğunu, bazı binalarda kolon kesmeleri nedeniyle tahliyeler yapıldığını söyledi.
Ardından yaşanan heyelanla birlikte bir konut sitesinin temellerinin açığa çıktığını anlatan Kutoğlu, olay sonrası AFAD yetkililerinin kendilerinden acil çalışma talep ettiğini açıkladı.
Gerçeği Ortaya Çıkaran Kritik Çalışma
Yer hareketlerinin kesin nedenini somut verilerle ortaya koymak amacıyla Anadolu Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Berkan Ecevitoğlu ile temasa geçildi. Alanın genişliği nedeniyle kapsamlı sismik görüntüleme planlandı.
Çalışmanın maliyeti 800 bin TL artı KDV olarak hesaplandı. Ancak resmi kaynaklardan yalnızca 200 bin TL destek geldi. Buna rağmen Berkan Ecevitoğlu’nun vicdani sorumlulukla çalışmayı kabul ettiği belirtildi.
Destek Gecikti, Siyaset Devreye Girdi
Finansman sürecinde ciddi gecikmeler yaşandığını belirten Kutoğlu, dönemin milletvekili Ali İhsan Köktürk’ün devreye girmesiyle ödeneğin ulaştırıldığını söyledi. Böylece beklenen sismik çalışma başlatıldı.
Sonuç Her Şeyi Ortaya Koydu
Yapılan sismik araştırmada, yüzeyde oluşan çatlakların yaklaşık 400 metre derindeki maden ocaklarına kadar uzandığı tespit edildi. Bu bulgunun ardından Valilik tarafından ilgili kurumlara resmi yazılar gönderildi ve gerekli tedbirler alındı.
Bölgenin altındaki kömür üretimi durduruldu. Üniversite ekibi ise gözlemlerini sürdürdü. 2016 yılına gelindiğinde yer hareketlerinin tamamen sıfırlandığı kaydedildi.
Tehditler, Baskılar Ve Karalama Kampanyaları
Bilimsel çalışma yürütürken büyük baskılarla karşılaştıklarını açıklayan Kutoğlu, bazı müteahhitler tarafından tehdit edildiklerini, kendileri hakkında asılsız haberler yaptırıldığını söyledi.
Bazı vatandaşların yanlış yönlendirilerek üniversiteye gönderildiğini belirten Kutoğlu, dönemin belediye başkanının da kendilerine çeşitli suçlamalarda bulunduğunu aktardı. Sokakta dahi hakaret ve tehditlerle karşı karşıya kaldıklarını ifade etti.
Konaklama Ücretini Ceplerinden Ödediler
Sismik çalışma için gelen 8 kişilik uzman ekibin konaklamasında da sorun yaşandığını anlatan Kutoğlu, misafirhane ücretinin daha sonra kendilerinden talep edildiğini söyledi. Bunun üzerine üniversitede görev yapan dört akademisyen olarak ücreti kendi ceplerinden ödediklerini açıkladı.
“Bugün Rahat Uyuyorsanız O Günkü Cesaret Sayesindedir”
Yaşanan tüm zorluklara rağmen doğru olanı yaptıklarını vurgulayan Kutoğlu, “Bugün İncivez ve Bahçelievler mahallelerinde insanlar evlerinde huzurla uyuyabiliyorsa, o gün sorumluluk alıp cesaret gösteren insanların sayesindedir” mesajını verdi.
Rahmetli Berkan Hocayı Unutmadı
Kutoğlu, geçtiğimiz yıl hayatını kaybeden Prof. Dr. Berkan Ecevitoğlu’nu da anarak, “Çok değerli bir insandı. Allah gani gani rahmet eylesin” ifadelerini kullandı.
Gençlere Mesaj Verdi
32 yıllık meslek hayatında pek çok zorluk yaşadığını belirten Kutoğlu, genç mühendislere de önemli bir mesaj verdi. Dik durarak da başarıya ulaşılabileceğini söyleyen Kutoğlu, tecrübelerini yeni nesillere aktarmaya devam edeceğini ifade etti.