Gazeteci Orhan Akyüz’ün haberine göre, Ekrem Murat Zaman, sosyal platformundan yaptığı “21 Haziran 1921, Zonguldak’ın Kurtuluşu” başlıklı paylaşımında, şöyle dedi:
“Kömür ocaklarını korumak gerekçesiyle 8 Mart 1919’da Zonguldak’a asker çıkaran Fransızlar, şehrin giriş ve çıkışı ile liman çevresini ve Yayla semtindeki yönetim merkezini kontrolleri altına aldılar.
İşletme Bölgelerine Karakol Kurdular!
Kozlu, Çaydamar, Üzülmez ve Gelik’te işletme bölgelerinde karakollar kurdular.
Bununla da kalmadı, ‘Madencilik Şirketlerini’ koruma hedefinin ötesine geçen Fransızlar, 8 Haziran 1920’de Ereğli’ye asker çıkardılar.
Kömür havzasını tamamıyla denetimlerine almayı planladılar. Fransızların Ereğli’ye asker çıkarmaları 30 Mayıs 1920’de Fransızlarla yapılan mütarekenin kendiliğinden bitmesine neden oldu.
‘Kozlu Ve Kilimli’deki Karakollarını Güçlendirdiler’
18 Haziran 1920’de Ereğli’den çekilmek zorunda kaldılarsa da temmuz ayından sonra Zonguldak’taki güçlerini deniz yoluyla takviye ettiler. Kozlu ve Kilimli’deki karakollarını güçlendirdiler. Çaydamar ve Üzülmez üretim bölgelerinde tahkimat yaptılar. Başta Yayla semti olmak üzere bütün işletme bölgelerini tel örgüyle çevirdiler.
‘7.5’luk Toplar…’
Bağlık tepesinin doğusundaki vadide karargah kuran Fransız işgal güçleri, 7.5’luk toplar ve mitralyözlerle çevredeki tepelere ve kritik noktalara yerleştiler.
‘İtalyanlar Asker Gönderdiler’
İtalyanlar ise Zonguldak'taki menfaatlerini korumak üzere yöreye 3 Temmuz 1920'de bir teğmen komutasında 10'dan fazla asker gönderdiler. Zonguldak kazası itilaf devletleri için tam bir ikmal limanı durumundaydı. Donanmaları için gerekli yakıtı temin etmek ve bu enerji kaynağını kontrolleri altında tutmak amacıyla Mondros Mütarekesi hükümlerine aykırı olarak kömür işlerine el atmışlardı.
‘İtilaf Devletleri Kömür Komisyonu…’
20 Şubat 1919’da İngiliz, Fransız ve İtalyan temsilcilerden oluşan ‘İtilaf Devletleri Kömür Komisyonu’ oluşturulmuştu. Böylece Almanların denetiminde olan “Harb Kömür Merkezi” kaldırılmıştı. İtalya donanması ve ‘Kömür Komisyonun’ adına, Kozlu'daki kömür işlerini kontrol etmek yetkisi de İtalya Bahriye üsteğmeni Kaponi'ye aitti.
‘Zonguldak'tan 21 Haziran 1921 Tarihinde Ayrılırlar’
Anadolu'da başlatılan 'Ulusal Özgürlük ve Bağımsızlık Eylemi' Fransa ile Türkiye'yi anlaşmaya yöneltir. Fransa ile TBMM Hükümeti arasında 20 Ekim 1921’de Ankara Antlaşması imzalanmadan önce Fransız kuvvetleri (8 Mart 1919 tarihinde asker çıkardıkları) Zonguldak'tan 21 Haziran 1921 tarihinde ayrılırlar.
‘Savaş Alanı…’
Yunan gemilerinin Ereğli’yi ve ardından İnebolu’yu bombalaması üzerine TBMM Hükümeti 12 Temmuz 1921’den itibaren Karadeniz kıyılarını savaş alanı olarak ilan etti. Zonguldak’ta kurulan Milli İrade, 21 Haziran 1921’de sadece Zonguldak’ın kurtuluşunu değil, çağının en önemli servet kaynağının da kurtuluşunu sağlamıştı.
Fotoğraf: Fransız Arşivinden
1. Bakary Dembélé , Doğum tarihi: 1887, Yeri: Ségou (Mali),
Ölüm Tarihi: 4/04/1919, Yeri: Zonguldak”