Türkiye'nin dünya genelindeki deprem sıralamasındaki yerine değinen Moriwaki, yönetmeliklerin kağıt üzerinde kusursuz olduğunu ancak uygulamada büyük riskler barındırdığını vurguladı.
Dünya Deprem Sıralamasında Türkiye’nin Yeri
Moriwaki, deprem sıklığı bakımından ülkelerin yüzölçümleriyle orantılı bir tablo çizdi. Türkiye'nin genel sıralamada üst sıralarda olduğunu belirten uzman şu ifadeleri kullandı:
"Dünya'da en fazla depremin Çin'de olduğunu kaydeden Moriwaki, "Bu sıralamada; Japonya dördüncü, Türkiye ise altıncı sırada yer alıyor. Çin'in yüzölçümünün oldukça geniş olması da bu sıralamada birinci olmasının nedenlerinden biri olarak da sayabiliriz. Türkiye ile Japonya arasındaki yüzölçümünü de ele alacak olursak, Türkiye Japonya'dan yüzölçümü olarak iki kat daha büyük. Metrekare bazında ele alacak olursak; Japonya altıncı, Türkiye ise on yedinci sırada yer alıyor. Sıralamada Kıbrıs ise; dünyada dördüncü sırada yer alıyor. Kıbrıs yüz ölçümü olarak küçük ama deprem sayısı olarak büyük bir coğrafya olarak yer alıyor."
Erzincan ve Yalova Depremleri Üzerinden Yapı Güvenliği
Geçmişteki büyük felaketleri hatırlatan Moriwaki, binaların sağlamlığı ve denetim süreçlerindeki değişimi şöyle özetledi:
"Türkiye'de en büyük depremlerden birinin 1939 yılında 7.9 şiddetinde Erzincan'da meydana geldiğini hatırlatan Moriwaki, "Japonya'nın Fukişima kentinde 2011 yılında 9.1 şiddetinde meydana gelen deprem en güçlü sarsıntılar olarak kayda geçirilmiştir. Hatta sizler bu depremi, bu kentteki nükleer santralde oluşan sızıntı ile hatırlayacaksınız. Ancak dikkat edildiğinde; Fukişima'da 9.1 şiddetindeki depremle, Erzincan'daki depremi kıyaslayacak olursak, Erzincan'daki depremin aşırı yıkıcı olduğunu görebiliriz. 1999'daki Yalova depreminde de bu bölgedeki çok lüks konutların bile çöktüğünü görebiliyoruz. Bu depremin ardından müteahhittin bu binaların malzemelerinden çaldığını ve sağlam yapılar yapılmadığına ilişkin iddialar yer almıştı. Bunun üzerine 2001 yılından 2011 yılına kadar Türkiye'de yapı denetim sistemi başlatıldı. Bu süreç ve sonrasında yapı denetiminden geçerek inşa edilen binaların 2000'li yılların öncesine göre daha sağlam olduğunu gördük. Tabi Türkiye'deki yapı denetim sisteminde sıkıntılar yok değil ama en azından günümüzde yapılan binalar bu sistem nedeniyle depreme daha dirençli hale geldi."
"Yönetmelik Japonya’dan Daha Katı Ama Kaçak Yapı Çok"
Türkiye'deki asıl sorunun kanunlar değil, denetim dışı kalan yapılar olduğunu belirten Moriwaki, şu kritik tespiti paylaştı:
"Türkiye'deki en büyük sıkıntının; ülke genelindeki 21 milyon civarındaki yapı stokunun yüzde 50'den fazlasının kaçak binalardan oluşmasından kaynaklandığını söyleyen Moriwaki, "Bakıldığında; Türkiye ile Japonya'nın deprem yönetmelikleri aynı. Hatta 2018 yılından itibaren Türkiye'deki yönetmelik, Japonya'dan daha katı kurallara sahip hale geldi. Tam da bu katı kuralların biraz yumuşatılması düşünülürken, 2023 yılındaki depremle bu düşünce rafa kaldırıldı. Şimdi ise bu yönetmeliğin işlevselliğinin arttırılmasına yönelik akademisyenlerin çalışmalarının olumlu sonuçlar vereceğine inanıyorum."