SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, yaşlanan nüfus ve düşen doğum oranlarının sisteme binen yükü artırdığına dikkat çekerek, köklü bir reform yapılmazsa sürdürülebilirliğin imkansız hale geleceği uyarısında bulundu.
Demografik Dönüşüm ve Sosyal Güvenlik Çıkmazı
Türkiye Gazetesi’ndeki değerlendirmelerinde nüfus projeksiyonlarına vurgu yapan Karakaş, artan yaşlı nüfusun mali dengeleri zorladığını belirtti. Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında vadedilen reformların henüz hayata geçirilmediğini hatırlatan Karakaş, sistemin hem dijital dünyaya hem de yeni nesil esnek çalışma modellerine acilen entegre edilmesi gerektiğini ifade etti.
OVP Hedefleri: Kayıt Dışı ile Mücadele ve Prim Tabanı
Sosyal güvenlik sisteminin ayakta kalabilmesi için prim gelirlerinin artırılmasının şart olduğunu belirten Karakaş, çözümün "kayıt dışı istihdamla topyekun mücadele"den geçtiğini vurguladı. OVP’nin temel hedefleri arasında yer alan mali yükün hafifletilmesi ve sağlık harcamalarının etkin yönetimi başlıklarının, kâğıt üzerinde kalmaması gerektiğini belirterek kurumlar arası veri paylaşımının ve bilişim altyapısının güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
Sistemdeki Büyük Çelişki: "Çalıştıkça Maaş Düşüyor"
Karakaş, mevcut sistemin en sancılı noktasını "aktüeryal dengesizlik" olarak tanımladı. Özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde, sistemde daha uzun süre kalan ve daha fazla prim ödeyen çalışanların, emekli olduklarında daha düşük maaş alması riskine dikkat çekti. 1999 ve 2008 sonrası mevzuat düzenlemelerinin yarattığı bu tabloyu eleştiren Karakaş, şu çarpıcı tespiti yaptı:
"Mevcut yapı, çalışanı sistemde kalmaya teşvik etmek yerine erken emekliliğe ve kayıt dışılığa itiyor. Çalışanı ödüllendiren değil, cezalandıran bir sistemle karşı karşıyayız."
Çözüm Önerisi: "Çok Prim Ödeyene Çok Maaş" Modeli
İstihdam teşviklerinin sadeleştirilerek daha etkin hale getirilmesini öneren Karakaş, yeni bir emeklilik modelinin parametrelerini çizdi. Karakaş’a göre, sosyal güvenlikte adalet sağlanabilmesi için "çalışmayı teşvik eden, uzun süreli istihdamı ödüllendiren ve çok prim ödeyenin yüksek maaş almasını esas alan" şeffaf bir yapıya geçilmesi kaçınılmaz. Aksi takdirde, hem SGK’nın mali dengesi hem de emeklilerin refah seviyesi ciddi bir çöküşle karşı karşıya kalabilir.
