(Özel İçerik)
Zonguldak’ın Karadeniz Ereğli ilçesine bağlı Kandilli beldesindeki cıvıl cıvıl kuşların öttüğü, doğa harikası ve havasıyla da eşsiz güzelliğe sahip alanda yer alan endüstriyel miras Türkiye Taşkömürü Kurumu’na (TTK) ait 146 yıllık varagel ziyaretçilerin gözdesi oldu.
Gazeteci Orhan Akyüz’ün çeşitli kaynaklardan edindiği bilgilere göre, Karadeniz Ereğli ilçesine bağlı Kandilli beldesinin sahilinde bulunan maden ocaklarına işçi ve malzeme taşımak için çift yönlü raylı sistem (fayton/varagel) olarak 19. yüzyılın sonlarında 1880'li yıllarda yapıldığı tahmin edilen yaklaşık 150 metre yükseklikteki tepeden sahildeki maden ocaklarına işçi, malzeme ve kömür taşımak için çift yönlü raylı sistem (fayton/varagel) olarak kurulan tarihi varagel hattının özellikle yaz aylarında çok sayıda ziyaretçinin uğrak yeri olduğu öğrenildi. Bölgede 1829’da kömürün bulunmasının ardından kurulan ilk maden yükleme sistemlerinden biri konumundaki varagel, çelik halatlar ve yer çekimi yardımıyla vagonların dik eğimden aşağı taşınmasını sağlayan ayrıca tarihi bir mekanizmadır.
146 Yıl Öncesine Işık Tutuyor!
Kentin tarihi endüstriyel miraslarından biri varagel, mühendislik açısından ve nostaljik değeriyle dikkat çekerken geçmişten günümüze dek 2026 yılı itibariyle bölgenin kömür madenciliğinin 146 yıllık geçmişine adeta ışık tutuyor.
Aşağı Kandilli Tarihi Endüstri Kompleksi!
Varagelin yanındaki duvara asılı bulunan panoda “Aşağı Kandilli Tarihi Endüstri Kompleksi” başlıklı Türkçe ve yabancı dilde görselli olarak yer alan yazılarda, şu ifadelere yer verildi:
“Kandilli Ocakları ve Endüstri Tesisleri 1835’den sonra madencilik faaliyetlerine başlanan Ereğli Kömür Havzasının sınırları, 1848’de Ereğli’de ve Amasra’da (Bartın’ın ilçesi) köy adı verilerek belirlenmiştir. Kozlu (Zonguldak’ın ilçesi) ile Ereğli arasında 1841’den sonra Karadağlı kömür işçilerinin çalıştığı 1850’den sonra ilk işletmecilik yatırımlarını yapan İngilizlerin raporlarında belirtilmektedir.
1878 Yılından…!
1878 yılından itibaren ocaklara numara verilmesi yöntemine geçildiğini ve ocaklar numaralandırılırken Ereğli’ye en yakın bölgede ilk ocak ruhsatlarının Alacaağzı
Mevkii adıyla 116-139 arasında numaralandığını Maden Müdürlüğü evraklarından anlıyoruz. 1893 yılında Alacaağcı Mevkii 202 ve 206 numaralı Kandilli ocaklarında Ahmet efendinin varlığını görüyoruz
6500 Altına…!
II. Abdülhamit in Baş Mabeyincisi ve Maliye Nazırlarından Sarıcazade Ragıp Paşa’nın Sarıcazadeler Şirketi, 1900 yılında Alacaağzı mevkisinde (122, 123, 125, 169, 190, 340) ve Alacagăz mevkisi Kandilli’de (132, 135, 202, 206, 216) 11 adet, ayrıca Kozlu’da (14, 25, 227, 235, 298, 384 numaralı ocaklar) 6 adet olmak üzere havzada toplam 17 adet ocağı ruhsatı 6500 altına sahiplerinden satın almıştır.
Kısa zamanda gelişme gösteren Sarıcazadeler Şirketi, Ereğli
Şirketi’nin önemli rakibi olacaktır. Ruhsatı Sarıcazadelere ait olan Kozlu ve Kandilli ocaklarının hisse senetleri 1913 yılında Alman sermayedarların (Belçika şirketi) eline geçmiştir. Ocaklar 1918 yılından itibaren Türk Kömür Madenleri A.Ş adı ile İtalyanlar tarafından çalıştırılır. 1927 den sonra da
(yasal zorunluluk gereği) Türk Kömür Madenleri A.Ş ile kira sözleşmesi yapılır.
Dokuz sayfadan oluşan bu sözleşmeye göre, Sarıcazadeler 14.04.1927 tarihinden itibaren Kandilli, Alacaağzı ve Kozlu da ruhsat tezkerelerine sahip oldukları 17 adet ocağı bu sözleşme hükümlerine uygun olarak işletmek üzere 37 yıllık süre ile Türk Kömür Madenleri AŞ’ye kiralarlar. 1918 den sonra İtalyanlar, Kandilli’de sanayi ve sosyal tesisler kurmuşlar, endüstri yapılarının yanı sıra Kilise ve okullarıyla Kandilliyi bir yaşam merkezi haline getirmişlerdir.
1937’de Zonguldak’tan Ayrıldılar!
İkinci Dünya Savaşının çıkması üzerine 1936 yılında Fransızlar ve 1937 yılında da İtalyanlar Zonguldak’tan ayrılmışlardır. İtalyanlar Sarıcazade ailesine ait olan ocak ruhsatları ile çalıştıkları için çalıştırdıkları ocakları terk ederek Zonguldak’tan ayrılmışlardır. Bu Ocaklar diğer terk edilen ocaklar gibi 1937 yılından sonra
Etibank’a bağlı kurulan Ereğli Kömürleri İşletmesi’ne (EKİ) devredilmiştir.
Tabelalarda…!
Varagelin çevresindeki tabelalarda; “Dikkat! TTK İşyeridir Varagelden İnmek Tehlikeli Ve Yasaktır”, “Saccıdan İzin Almadan Paytona Binilmez”, “Paytona 10 Kişiden Fazla Binmek Yasaktır”, “Paytonda Sigara İçmek Yasaktır”, “Heyelan Girilmez” ve “17 Payton Y.T 1919” yazıları dikkat çekiyor.
Ziyaretçiler Bol Bol Fotoğraf Ve Selfie…!
Bu arada kentin cazibe merkezlerinden biri konumunda, bedenlerin ve zihinlerin dinlendirilebildiği, cıvıl cıvıl kuşların öttüğü, doğa harikası ve havasıyla da eşsiz güzelliğe sahip turistlerin yeni gözdesi Kandilli’deki 146 yıllık varagele ve çevresine özellikle hafta sonları akın eden çok sayıdaki ziyaretçilerle birlikte göze çarpan Trabzonspor Kulübü’nün önceki yönetim kurulu üyelerinden ve halihazırdaki kulübün Divan Kurulu Üyesi Mehmet Malay ile Trabzonlu iş insanı Bursa’da ikamet eden İsmail Bayrakdar’ın bol bol hatıra amaçlı cep telefonlarıyla video, fotoğraflar ve selfie çektikleri dikkat çekti.
