Geliştirilen yapay zeka destekli yeni uygulama sayesinde vatandaşlar, sadece bir fotoğraf ve konum bilgisi yükleyerek oturdukları ya da kiralayıp satın almayı düşündükleri binaların zemin durumunu, depremsellik seviyesini ve yapısal zayıflıklarını dakikalar içinde öğrenebilecek.
Vatandaş Zemin ve Deprem Verisine Ulaşamıyor
Toplum olarak depremlerin ardından büyük acılar yaşandığını ve zemin-yapı ilişkisinin hayatta kalmak için ne kadar kritik olduğunun artık herkes tarafından bilindiğini belirten Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, buna rağmen bilgiye erişimde ciddi sorunlar yaşandığına dikkat çekti. Kutoğlu, "Vatandaşlarımız deprem söz konusu olduğunda bina özelliklerinin önemini çok iyi biliyor. Fakat yaptığımız değerlendirmelerde, insanların yapılarının oturduğu zeminin özelliklerine ve buranın depremsellik seviyesi bilgilerine nasıl ve nereden ulaşacaklarını bilmediklerini, bu noktada ciddi sıkıntılar yaşadıklarını gördük" dedi.
"Yapı Okuryazarlığı Noktasında Eksikliğimiz Var"
Türkiye'deki yapı okuryazarlığı oranının düşüklüğüne vurgu yapan Prof. Dr. Kutoğlu, dünyada "hızlı görsel değerlendirme" olarak bilinen ve FEMA 154 ismiyle anılan uluslararası standartları hatırlattı. Bir binanın beton kalitesi kadar dışarıdan bakıldığında görülebilen geometrik durumunun da incelenmesi gerektiğini belirten Kutoğlu, "Bir konut kiralayacağımız veya alacağımız zaman bu bina acaba yapısal olarak deprem noktasında zayıflıklara sahip mi, yoksa güvenli mi? Bu konuda bilgi noksanlığımız var. Oysa biraz gayret sarf edildiğinde, dışarıdan bakıldığında bile tespit edilebilecek yapısal zayıflıklar bulunuyor" ifadelerini kullandı.
Tek Fotoğraf ve Konum ile Yapay Zeka Analizi
Geliştirdikleri sistemin detaylarını paylaşan Kutoğlu, yapay zekanın mülki amirler ve uzmanlar gibi binalardaki gizli tehlikeleri saniyeler içinde analiz edebildiğini söyledi. Sistemin işleyişini anlatan Kutoğlu, şu sözlerle detay verdi:
"Vatandaşlarimizin yapı okuryazarlığını artırabilmek amacıyla yapay zekadan yararlanarak bir uygulama geliştirmek istedik. İstedik ki vatandaşlarımız buraya binalarının en az bir adet resmini ve konumunu cep telefonundan ya da bilgisayardan yüklediklerinde; hem oturdukları binanın zemin sınıfını (zemin sert mi, yumuşak mı, depremsellik seviyesi) öğrenebilsinler hem de binalarının geometrik olarak depreme karşı zayıf noktaları var mı, bunları hızlı bir şekilde yapay zeka desteğiyle öğrenebilsinler istedik. Mesela binada kısa kolon, yumuşak kat, çıkma ya da geri yaslama varsa, bunlar beton kalitesi yüksek olsa bile depremler karşısında zayıflıklar oluşturabiliyor. Geliştirmiş olduğumuz bu yazılım hem zemin bilgilerini hem de binada bu tür zayıflıkların, artıların veya eksilerin olup olmadığını yapay zeka desteğiyle analiz edip vatandaşlarımıza sunuyor."
Yapay Zeka Raporları 10-15 Dakikada Hazırlıyor
Sistemin son derece pratik ve hızlı çalıştığını belirten Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, risk durumunu merak eden vatandaşların yapianaliz.beun.edu.tr adresi üzerinden sisteme giriş yaparak kendilerine kolayca bir hesap açabileceklerini müjdeledi. Bu hesap üzerinden konum ve fotoğraf yüklemesi yapıldıktan sonra sadece 10-15 dakika içerisinde yapay zeka analiz raporunun hazırlandığını ifade eden Kutoğlu, raporun hem sistemdeki profilden görüntülenebildiğini hem de kullanıcının e-posta adresine otomatik olarak gönderildiğini açıkladı.
"6 Şubat'ta Yeni Binalar Yıkılırken Eski Binalar Ayakta Kaldı"
Asrın felaketi olarak tarihe geçen 6 Şubat depremlerinden çıkarılması gereken en büyük dersin binaların geometrik yapısı olduğunu ifade eden Prof. Dr. Kutoğlu, tehlikenin boyutunu şu acı örnekle özetledi:
"6 Şubat depremlerinde şunu gördük: Yeni yapılmış bazı binalar yıkılmışken, onların hemen arkasında çok eski tarihte yapılmış binaların ayakta kaldığı durumları gördük. Elbette beton kalitesi son derece önemli ama binaların kendi geometrik birtakım zayıflıkları da bulunuyor. Mesela binalarda geniş çıkmalar, geri yaslamalar, katlarda düzensizlikler varsa bunlar binayı zayıflatan hususlar. Biz vatandaşlarımızın okuryazarlıklarının artmasını istedik ve üniversitemizin Teknoloji Transfer Ofisi olarak böyle bir hizmet geliştirdik."
