Emeğin başkenti Zonguldak'ta yöresel ağızda ve yerel kültürde öne çıkan bazı kalıplar şunlardır:
"Biz Zonguldaklıyız güzel demeziz, zorlu deriz."
"Biz Zonguldaklıyız şurada demeziz, öte deriz."
"Biz Zonguldaklıyız çocuk demeziz, uşak deriz."
Günlük ve Yöresel Kelimeler
Zonguldak ve çevresindeki köylerde sıkça duyabileceğiniz kelimeler ve anlamları şöyledir:
Açay: Sevgili, manita.
Anda / Bunda: Gelişigüzel, oraya buraya.
Bıldır: Geçen yıl, önceki sene.
Canaba: Yenge.
Demiznen / Demizden: Az önce, biraz evvel.
Ece: Büyükanne, nine.
Enevela: İlk önce.
Ette: Şurada, hemen ötede.
Gavış gavış: Şiddetli bir şekilde.
Gacak: Küçük burunlu.
Kakluk: Balkon.
Kapele: Gömlek.
Maçyalı: Rezil, utanç verici duruma düşmüş.
Şarpa: Eşarp, başörtüsü.
Sömsöm: Kısa boylu.
Uşak: Çocuk.
Yaygu: Sofra bezi.
Gramer ve Telaffuz Özellikleri
'-y-' türemesi: "Şurada" kelimesi "şurda" yerine "şırda" denilebilir.
Zamirlere yaklaşım: Kelimelerdeki bazı harfler yutularak kısaltılır. Örneğin; "Benim kasete" demek yerine "Benim kaseti" denir.
Vurgu ve hitap: "Canaba", "Maçyalı", "Ece" gibi yöreye özgü hitaplar, Türkçe konuşan yerli halk (Kıvırcık / Manav kültürleri) tarafından günlük iletişimde sıkça kullanılır.
Zonguldak Ağzının Karakteristik Özellikleri
Zonguldak yöresi konuşma dilinde bazı belirgin ses olayları ve vurgu farklılıkları öne çıkar:
Ünlü Değişimleri: Yörede "a" sesinin "o" veya "u"ya, "e" sesinin "ö"ye dönüşmesi çok sık görülür. (Bugün yerine böğün, Zonguldak yerine Zöngüldak denmesi gibi.)
Hece Yutulmaları: Hızlı konuşma pratiği nedeniyle fiil çekimlerinde kelimeler kısalır. "Ne yapıyorsun?" cümlesi hızla "Nabıyon?" şekline bürünür.
Vurgulu Hitaplar: Cümle sonlarına eklenen ve duyguyu pekiştiren yöresel ünlemler ile hitaplar oldukça yaygındır (kadınlar arası hitapta "gı", genel serzenişte "be" kullanımı).
