Kozlu, Karadon, Üzülmez, Kandilli ve Amasra maden ocaklarında çalışan 55 usta Zonguldaklı madenci, Türkiye ile Batı Almanya arasında imzalanan anlaşmanın ardından hava yoluyla Düsseldorf’a uçan ilk resmi işçi kafilesiydi.
Gurbete Taşınan Madencilik Disiplini
30 Ekim 1961’de imzalanan İş Gücü Anlaşması’nın ardından Sirkeci Garı’ndan kalkan trenlerin yanı sıra Zonguldaklı madenciler için özel bir lojistik operasyon yürütüldü. Almanya İstihdam Bürosu yetkililerinin Zonguldak’a gelerek bizzat seçtiği bu 55 işçi, bölgenin yetiştirdiği en tecrübeli isimlerden oluşuyordu.
Fransız ve Alman mühendislerin kurduğu Zonguldak madenlerinde yetişen işçiler; bortaç, desandre, frenci ve tumba gibi terimlere hakimiyetleri sayesinde Ruhr bölgesindeki ocaklara hızla uyum sağladı. Alman meslektaşlarının cesaret edemediği en dar ve zorlu damarlara giren Zonguldaklı madenciler, kısa sürede "Kumpel" (Maden Arkadaşı) unvanını kazandı.
Ağır Mülakatlar ve Ekmek Kavgası
Almanya'ya gidecek adaylar, dönemin ağır ve insan onurunu zorlayan sağlık taramalarından geçirildi. İşçiler, geleceğin vatandaşları olarak değil, Alman ekonomisinin çarklarını döndürecek "Gastarbeiter" (Misafir İşçi) olarak görüldüğü için en küçük bir fiziksel engel dahi eleme sebebi sayıldı. Zonguldaklı madenciler, yaşadıkları tüm aşağılayıcı mülakatlara rağmen ailelerinin geleceği ve ekmek parası uğruna bu süreci aşarak Almanya'nın yolunu tuttu.
Şık Ceketler, Derin Bakışlar ve 'Memleket Tabutu'
Fotoğraftaki madencilerin sinekkaydı tıraşları, en şık ceketlerini giymiş olmaları ve yüzlerindeki gurur ile karışık belirsizlik hissi, o dönemin insanının işine duyduğu saygıyı gözler önüne seriyor. İlk yıllarda "Ledigenheim" adı verilen disiplinli bekâr yurtlarında kalan, memleket hasretini birbirlerine hikâyeler anlatarak gidermeye çalışan işçiler, ağır yeraltı şartlarıyla da mücadele etti.
Gurbette yaşanan göçük ve kazalarda hayatını kaybeden Zonguldaklılar, "Heimatsarg" (Memleket Tabutu) denilen çinko tabutlarla memleketlerine uğurlandı.
Madenler Kapandı, Zonguldaklılar Ruhr Bölgesi'nde Kaldı
1970'lerden itibaren ailelerin de Almanya’ya gitmesiyle Gelsenkirchen, Duisburg, Essen ve Herne gibi şehirlerde adeta Zonguldak köyleri kuruldu. Ruhr bölgesindeki kömür madenleri 2018 yılında kapılarını tamamen kapatsa da 1961'de o uçakla başlayan hikaye bugün 3. ve 4. kuşak Zonguldaklılarla Avrupa'da yaşamaya devam ediyor.
