Jeoloji Mühendisleri Odası Zonguldak İli Temsilcisi Jeoloji Yüksek Mühendisi Ali Baltaş, yeraltı galerileri ve boşlukların depremlerin etkisini azaltamayacaklarına dikkati çekti.
Gazeteci Orhan Akyüz’ün haberine göre, Baltaş, “Yeraltı Galerileri Deprem Dalgalarının Etkisini Azaltır Mı?” başlıklı sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımında, şu ifadeleri kullandı:
“Ülkemizde insanlar tarafından hissedilir depremlerin yaşandığı bu günlerde, Zonguldak ve deprem ilişkisi bağlamında bana sorulan bir soru da yeraltı maden galerilerinin deprem dalgalarının etkisini azaltıp azalmayacağı. Kısaca yanıt vermek gerekirse, sanılanın aksine yeraltı galerileri ve boşluklar depremlerin etkisini azaltamazlar.
‘Deprem Sırasında Oluşan Sarsıntı…’
Deprem sırasında oluşan sarsıntı dalgaları farklı sertlikte ve kalınlıkta kayaçlarda homojen hızlarda yayılmazlar. Deprem dalgaları kayaçların bünyesinde litolojik özelliklerine, yoğunluklarına, boşluklu ve kırıklı olma vb. özelliklere bağlı olarak hızlanır, yavaşlar veya yön değiştirerek ilerlerler. Deprem oluştuğunda meydana gelen sarsıntı hareketinin genliğine (yani sallama gücünü) de bağlı olarak deprem merkezinden çevreye doğru genişleyerek ilerler ve kilometrelerce genişlikteki alanlara yayılırlar. Bu yayılma yer kabuğunun içinde üç boyutlu olarak gerçekleşirken yerkabuğunun yüzeyinde depremin episantırından (yani yer altında meydana geldiği odak noktasının yeryüzüne dik izdüşümünden) itibaren iki boyutlu olarak devam eder. Deprem dalgalarının gücü, yer kabuğu içindeki ve episantrındaki odak noktalarından itibaren uzaklaştıkça giderek azalır.
‘Madencilik Çalışmaları Sırasında Açılan…’
Madencilik çalışmaları sırasında açılan boşluklar ise, deprem dalgalarının yayıldığı yerkabuğu katmanının kalınlığı göz önüne alındığında kıyaslanamayacak kadar küçük boyutlardadır. Bu nedenle söz konusu galeriler ve açıklıklar yerkabuğu katmanlarında kilometrelerce genişlikteki alanda yayılan deprem dalgalarını emerek yok olmalarına veya etkisinin azalmasına neden olamazlar.
‘Deprem Dalgaları Bir Boşluğa…’
Deprem dalgaları bir boşluğa ulaştığı zaman sadece boşluğun olduğu bölgede enerjisinin insanlar tarafından hissedilemeyecek kadar çok çok küçük bir kısmı geri yansır, geri kalan kısmı ise yön değiştirerek boşluğun etrafından dolaşarak yerkabuğu katmanlarında ilerlemeye devam eder. Depremlerin yıkıcı etkisini oluşturan yüzey sarsıntıları (dalgaları) ise yer kabuğunun üstüne konumlandırılmış yapıları ve dolayısıyla bu yapıların içinde ve üzerinde bulunan insanları etkiler. Yer altındaki kayaçlarda açılan galeriler ise genellikle yüzeye yakın yerkabuğu katmanlarının içinde bulunduklarından, yer yüzeyinde sadece temelleri ile kayaçlara oturmuş ve etrafları da boşlukla çevrelenmiş yapılara göre daha az etkilenirler. Bu nedenle de deprem sırasında yeraltı madenlerinde çalışmakta olanlar kapalı ortamda bulunduklarından depremleri yer üstündeki insanlara göre çok daha hafif hissederler.
‘Göçük Riski Artar’
Buna karşın, yeraltı madenciliğinin yapıldığı sahalarında deprem etkisiyle tahkimatın zayıf olduğu galeri ve açıklıklarda göçük riski artar, yeterince güçlü tahkimatla desteklenmemiş açıklıklarda tavandan veya yanlardan kayaç parçaları düşebilir, düşük dirençli kayaçlar içinde açılan galeri ve boşluklarda deformasyonlar meydana gelebilir.”
