Fatih Sultan Mehmed’in oğlu Şehzade Mustafa, 1474 yılında henüz genç yaşta hayatını kaybetmiştir. Şehzadenin ölümü Karaman bölgesindeki askerî faaliyetlerin ardından gerçekleşmiştir. Güvenilir tarih dayanaklarında Mustafa’nın 1474’te Fatih Sultan Mehmed’den önce öldüğü kaydedilmektedir. Ölümünün kesin sebebi konusunda referanslarda ayrı anlatımlar bulunmaktadır.
Şehzade Mustafa’nın nasıl öldüğü sorusu, Osmanlı tarihindeki hanedan olayları tazeden gündeme gelmektedir. Mustafa, Fatih Sultan Mehmed’in oğullarından biri olup Cem Sultan ve II. Bayezid’in kardeşidir. Ölümüyle ilgili anlatımlarda hastalık öne çıkmaktadır. Zehirlenme veya öldürülme öne sürüşleri ise tarihî referansların değerlendirilmesini gerektiren tartışmalı hususlar arasında mekan almaktadır.
Fatih Sultan Mehmed’in Oğlu Mustafa Nasıl Öldü? Öldürüldü Mü?
Şehzade Mustafa’nın hayatının son dönemine ilişkin anlatımlar ayrı ayrıntılar taşıyor. 1474 yılında Karaman bölgesindeki ilerlemeler sırasında hastalandığı ve kısa zaman dilimi sonra hayatını kaybettiği aktarılıyor. Ölüm tarihi konusunda kaynaklar 1474 yılını doğruluyor. Şehzade Mustafa, Fatih Sultan Mehmed’in oğulları arasında mühim konumda bulunuyordu. 1450 yılında doğduğu ve babasının hükümdarlığı döneminde yetiştiği ifade edilmektedir. Konya merkezli Karaman bölgesindeki görevleri sırasında mıntıkanın siyasî ve askerî inkişaflarında mahal almaktaydı.
Mustafa’nın ölümünden önce Karaman çevresinde bulunduğu aktarılmaktadır. Anlatıma göre şehzade Niğde civarında hastalanmıştır. Hamamda yıkandıktan sonra rahatsızlığının ağırlaştığı ve kısa vade içinde vefat ettiği kaydedilmektedir. Anlatımda ölüm geçerliden hastalık sonrasında gerçekleşmektedir.
Şehzadenin ölümünün ardından cenazesi Bursa’ya götürülmüştür. Mustafa’nın Muradiye Külliyesi’ne defnedildiği aktarılmaktadır. Fatih Sultan Mehmed’in oğullarından biri olan Mustafa’nın hayatı 1474 yılında sona ermiştir.
“Öldürüldü mü?” Sorusunun kesin yanıtı bulunmamaktadır. Güvenilir başvuru referanslarında Şehzade Mustafa’nın 1474 yılında öldüğü doğrulanmakta, ölümünün suikast veya padişah emriyle gerçekleştirildiğine ilişkin kesin veri ortaya konmamaktadır. TDV İslâm Ansiklopedisi de Mustafa’nın 879’da (1474) Fatih Sultan Mehmed’den önce vefat ettiğini kaydetmektedir.
Mustafa’nın ölümünün ardından Fatih Sultan Mehmed’in veziriazamlarından Mahmud Paşa ile şehzade arasındaki ilişkiler de tarih çalışmalarında ayrı başlık olarak incelenmiştir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ndeki Mahmud Paşa maddesinde, Mustafa’nın ölümünün ardından Mahmud Paşa’nın taziye için İstanbul’a geldiği ve Fatih tarafından soğuk karşılandığı aktarılmaktadır. Kayıt, olayın saray çevresindeki ilişkiler açısından da araştırıldığını göstermektedir.
Şehzade Mustafa’nın ölümüne ilişkin modern incelemelerde da 1474 yılı üzerinde durulmaktadır. Akademik incelemelerde Mustafa’nın ölümünün Otlukbeli Savaşı sonrasındaki siyasî ilerlemeler ve Mahmud Paşa ile yaşanan anlaşmazlıklarla bağlantılı olarak incelendiği izlenmektedir. Mütalaalar, ölümün tarihsel bağlamını anlamaya yöneliktir.
Fatih Sultan Mehmed’in ölümünden sonra hanedanın diğer iki oğlu Bayezid ve Cem arasında taht mücadelesi yaşanmıştır. Mustafa ise mücadeleye ulaşamadan 1474 yılında hayatını kaybetmiştir. Tarihî kayıtlarda ölümünün gerçekleştiği yıl kesin tarzda mahal almakta, öldürüldüğünü kanıtlayan kesin kayıt bulunmamaktadır.
