Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi, dünya liderlerinin "yeşil dönüşüm" ve "karbonsuzlaşma" nutuklarıyla yankılanırken, sahnenin arkasında bambaşka bir enerji gerçeği hüküm sürüyor. Bir yanda küresel aktörlerin ve sivil toplum kuruluşlarının "fosil yakıtlardan derhal çıkın" baskısı, diğer yanda ise ekonomisini ve enerji güvenliğini ayakta tutmaya çalışan ülkelerin sert gerçekleri çarpışıyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın zirvedeki kritik çıkışları ise bu büyük satrançta özellikle kömürün başkenti Zonguldak’ın elini güçlendiren bir tablo ortaya koyuyor.
Yeşil Dönüşüm Masalları ve Kendi Ayağına Sıkan Avrupa
Küresel iklim lobileri yıllardır dünyaya tek bir reçete dayatıyor: Kömürü kapatın, petrolü terk edin, fosil yakıtları tarihe gömün. Bu dayatmanın en hevesli uygulayıcısı olan Avrupa, 2030 yılına kadar içten yanmalı motorları tamamen yasaklayıp elektrikli araçlara geçmek için peş peşe katı yasalar çıkardı. Ancak evdeki hesap çarşıya uymadı. Avrupa kendi sanayisini yeşil dönüşüm kurallarıyla kilitlerken, düşük maliyetli ve yüksek teknolojili elektrikli araçlarıyla sahneye çıkan Çin, pazarı adeta silip süpürdü. Kendi otomotiv devlerini uçurumun kenarına sürüklediğini ve küresel rekabette havlu atmak üzere olduğunu fark eden Avrupa, bugün koyduğu yasakları esnetmek ve fosil yakıtlı üretime yeniden alan açmak zorunda kaldı. Küresel sistemin bu keskin U dönüşü, benzinli ve dizel araç kullanıcılarına nefes aldırırken, "yeşil devrim" dayatmalarının arkasındaki ekonomik kırılganlığı da bütün çıplaklığıyla gözler önüne seriyor.
Antalya Zirvesi ve Kömürden Çıkış Takvimi Bilmecesi
95 ülkeden 102 liderin katılımıyla gerçekleşen COP31 Liderler Zirvesi’nde Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, ülkelere 2028 yılına kadar fosil yakıtları azaltma takvimi sunmaları yönünde çağrıda bulundu. ABD eski Başkan Yardımcısı Al Gore’un zirve sürecinde Zonguldak’ı örnek göstererek fosil yakıtlardan çıkış vurgusu yapması ise tartışmaları doğrudan Türkiye’nin kömür havzasına taşıdı.
CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN FOSİL YAKITTAN ÇIKIŞ TAKVİMİ VERMEDİ.YERLİ KAYNAKLARIMİZA, KÖMÜRE DESTEK DEVAM EDECEK DEDİ🤗
Cumhurbaşkanı Erdoğan fosil yakıttan çıkış takvimi vermedi kömüre destek devam edecek
Ancak Türkiye cephesinde masa başındaki hedeflerle sahadaki icraatlar arasında net bir duruş sergileniyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvenin açılışında 2053 net sıfır hedefini ve önümüzdeki 10 yılda elektrik kullanım oranını yüzde 50 artırma planını açıklarken, fosil yakıtlardan çıkış için hiçbir takvim vermedi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum yenilenebilir enerji ve elektrifikasyon yatırımlarına işaret etse de Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın çizdiği yol haritası, Türkiye’nin yerli kaynaklarından vazgeçmeyeceğini kanıtlıyor:
Elektrik Üretiminde Fosil Ağırlığı: 2025 verilerine göre Türkiye’de üretilen elektriğin yarısından fazlası hâlâ kömür ve doğal gazdan karşılanıyor.
Yerli Kömüre Alım Garantisi: Hükümet, enerji arz güvenliğini korumak adına yerli kömür santrallerine yönelik alım garantisini 2029 yılına kadar uzatarak desteğini sürdürüyor.
Petrol ve Doğal Gaz Yatırımları: Milli Enerji 2040 vizyonu kapsamında yenilenebilir kurulu gücün yüzde 77’ye çıkarılması hedeflense de yurt içi ve yurt dışındaki petrol ve doğal gaz arama faaliyetleri hız kesmeden devam ediyor.
Zonguldak Ekonomisi ve Sözde Sivil Topluarın Talepleri
Zirve koridorlarında Greenpeace, TEMA ve WWF gibi 17 kuruluşun oluşturduğu İklim Ağı; kömüre verilen kamu desteklerinin kesilmesini, yeni projelerin durdurulmasını ve yöre halkını koruyacak "Geçiş" politikalarının hayata geçirilmesini talep ediyor.
Zirveyi takip eden gazeteci Serkan Ocak’ın da dikkat çektiği üzere, küresel iklim aktörlerinin çağrıları Zonguldak gibi ekonomisi doğrudan kömüre ve ağır sanayiye dayalı bölgeleri tartışmaların tam merkezine yerleştiriyor.
BATI FOSİL YAKITA GERİ DÖNÜYOR, GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE İSE YEŞİL DÖNÜŞÜM DAYATIYOR, YEMEZMER!
Batılı ülkeler kendi enerji ve sanayi çıkarları tehlikeye girdiğinde fosil yakıt kurallarını bir gecede esnetirken, gelişmekte olan ülkelerden kendi enerji kaynaklarını kapatmalarını beklemek büyük bir çifte standart yaratıyor. Türkiye’nin COP31’de fosil yakıtlardan çıkış takvimi vermeyerek masadan kalkması ve yerli kömür desteğini sürdürmesi, hem ulusal enerji güvenliği hem de emeğiyle geçinen Zonguldak halkının geleceği açısından hayati bir kalkan görevi görüyor. Küresel rüzgârlar ne yöne eserse essin, enerji bağımsızlığını koruyamayan hiçbir ülkenin masada söz hakkı bulunmuyor.