Bazı tartışmalar vardır,kelimeler masaya yatırılır, insanlar birbirine karşı saf tutar, herkes kendi doğrularının arkasına bir bayrak diker.
Oysa bazen asıl mesele söylenen kelimelerde değil,
o kelimelerin arkasına saklanan niyetlerdedir.
Son günlerde yeniden alevlenen Türk mü,Türkiyeli mi tartışmasını izliyorum.
Herkes bir şey söylüyor.
Kimi kimliğini anlatıyor, kimi aidiyetini tarif ediyor,kimi de yılların biriktirdiği tarihî ve kültürel değerleri birkaç cümleyle açıklamaya çalışıyor.
Ben Türkiyelilik kavramını savunmuyorum. Çünkü,Türk olmak benim için yalnızca bir coğrafyanın üzerinde yaşamak, bir nüfus cüzdanında yazan ifadeyi taşımak değildir.
Türk olmak;tarihle, kültürle,dille, gelenekle,ortak hafızayla ve büyük bedeller ödenerek kurulmuş bir milletin mensubiyet duygusuyla ilgilidir.
Bu kimliğin bir tarihi,bir hafızası, bir ağırlığı vardır.
Bu gerçeği sorgulamak bile,Türk olmanın aslını inkar etmek olur.
Fakat bir başka gerçeği de unutmamak gerekiyor:
Bir milletin büyüklüğü, yalnızca geçmişte kazandığı zaferlerle değil, bugün kendi insanına sunduğu hayatın kalitesiyle de ölçülür.
Bir düşünün…
Aynı bayrağın altında yaşayan bir işçi,ayın sonunu getirebilmek için borçlanıyorsa,bir baba çocuğunun okul masraflarını düşünerek geceleri uyuyamıyorsa, bir anne mutfaktaki eksikleri çocuklarına hissettirmemek için kendi ihtiyaçlarından vazgeçiyorsa, bizim konuşmamız gereken meselelerden biri de budur.
Türk olmak insanı açlıktan kurtarmıyor. Türkiyeli demek de kimseyi yoksulluktan çıkarmıyor.
Bir işçinin cebindeki para, kimlik tartışmalarından etkilenerek çoğalmıyor. Kapitalistin karşısında emeğini satan insanın alın teri,kullanılan kelime değişince daha değerli hâle gelmiyor.
İşte tam da burada sınıfsal gerçeklikle yüzleşmek gerekiyor.
Çünkü yoksulluğun etnik kimliği yoktur. Açlığın dili, işsizliğin mezhebi, geçim derdinin siyasi görüşü bulunmaz.
Bir annenin çocuğuna alamadığı ayakkabının üzerinde hangi kimliğin yazdığı değil, o ayakkabının neden alınamadığı önemlidir.
Ancak bu gerçekler,millî kimliğimizi önemsizleştirmek için de kullanılamaz.
İnsan hem milletinin tarihine sahip çıkabilir hem de adaletsizliğe itiraz edebilir.
Hem Türk kimliğini gururla taşıyabilir hem de bu ülkede yaşayan herkesin hukuk önünde eşit olmasını savunabilir.
Bunlar birbirine düşman düşünceler değildir.
Asıl tehlike, insanları kimlikleri üzerinden birbirine düşürürken onların ortak sorunlarını görünmez hâle getirmektir.
Bir tarafta kimliğini savunmak adına başkasını küçümseyenler, diğer tarafta farklılıkları savunmak adına milletin tarihî ve kültürel birikimini değersizleştirenler var.İki yaklaşımın da topluma kazandırdığı bir şey yok.
Sinemanın adını değiştirmekle senaryodaki yoksulluk değişmiyor.
Bir filmin başlığına hangi kelimeyi yazarsanız yazın, emeği sömürülen işçinin hikâyesi aynı kalıyor. Kamera hangi coğrafyaya çevrilirse çevrilsin, adaletsizliğin yüzü değişmiyor.
Üstelik bu toprakların insanını anlatmak,onu yalnızca alışkanlıklarıyla, çelişkileriyle, gündelik hayatın tuhaflıklarıyla tarif etmekten ibaret değildir.
Bu insanın bir de onuru, emeği,hatıraları, kayıpları ve kimsenin bilmediği mücadeleleri vardır.
Yoksul mahallelerin dar sokaklarında büyüyen çocukların hikâyesi vardır. Sabahın karanlığında işe giden babaların, evladına harçlık verebilmek için kendi yemeğinden vazgeçen annelerin hikâyesi vardır.
Ben o hikâyelerin içinden geliyorum.
Hayatın insana her zaman adil davranmadığını, bazen bir insanın bütün ömrünü ayakta kalabilmek için mücadele ederek geçirdiğini biliyorum.
Bu yüzden kimlik üzerinden üstünlük yarıştıranların yanında,insanın onurunu ve emeğini merkeze koyan bir yerde duruyorum.
Benim meselem de tam olarak budur.
Bir insanın kimliğini savunması başka, o kimliği başkalarına karşı bir üstünlük aracına dönüştürmesi başkadır.Millî aidiyet,başkasını aşağılamak için değil,insanın kendi tarihine ve değerlerine sahip çıkması için anlam taşır.
Türk kimliğini savunmak, yoksulun sesini duymaya engel değildir.
Eşit yurttaşlığı konuşmak da milletin tarihini ve kültürünü inkâr etmeyi gerektirmez.
Bu memlekette artık birbirimize hangi kelimeyi söylediğimiz kadar, birbirimizin hangi derdini duyduğumuzu da sormamız gerekiyor.
Çünkü bir ülkenin gerçek zenginliği yalnızca tarih kitaplarında, meydanlardaki beton anıtlarda veya boş nutuklarda saklı değildir.Gerçek zenginlik,o ülkenin insanının yüzündeki huzurda, sofrasındaki ekmekte, çocuğunun geleceğine duyduğu güvende saklıdır.
Ben Türk kimliğini bir tartışmanın geçici sloganı olarak görmüyorum.
Onu bir tarih,bir kültür ve bir aidiyet meselesi olarak görüyorum.
Fakat şunu da biliyorum:
Bir milletin geçmişi ne kadar şanlı olursa olsun,geleceği kendi insanının gözyaşlarını görmezden gelerek aydınlanamaz.
Kimliğimizi tartışabiliriz. Tarihimizi konuşabiliriz. Farklılıklarımızı ifade edebiliriz. Ama bütün bunları yaparken aynı sofrada ekmek bekleyen insanı unutursak,en büyük meseleyi gözümüzün önünde kaybederiz.
Benim itirazım Türk olmaya değil, Türk olmanın içini boşaltan anlayışadır.Benim itirazım farklılıklara değil,farklılıkları birbirimize karşı silaha dönüştüren zihniyetedir.
Çünkü bu memlekette önce insanın onurunu korumak, emeğin hakkını teslim etmek ve adaleti ayakta tutmak gerekir.
Bir milletin büyüklüğü, yalnızca ne kadar güçlü olduğunu anlatmasıyla değil, en yoksul evinin kapısını ne kadar adaletle çaldığıyla anlaşılır.
Türk olmak bir kimliktir,o kimliğin hakkını vermek ise bir vicdan meselesidir.
Murat İleri