Yüzde 60 Kayıp Şartı ve SGK Karar Süreci
Malulen emeklilik sürecinde kişisel beyanlar veya basit rahatsızlıklar maalesef dikkate alınmıyor. Hak kazanımı tamamen yasal oranlara ve yetkili kurulların raporlarına dayanıyor. Mevzuata göre, yaş şartı aranmaksızın emekli olabilmek için çalışma gücünün veya meslekte kazanma gücünün en az %60 oranında kaybedilmiş olması gerekiyor. İş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu oluşan kayıpların da dâhil edildiği bu sistemde, malullük karar yetkisi münhasıran SGK Sağlık Kurulu’na ait bulunuyor. Özellikle onkoloji, psikiyatri, kalp rahatsızlıkları, kanser ve organ yetmezliği gibi durumlar en sık maluliyet verilen hastalıklar arasında başı çekiyor.
1800 Gün Prim ve Bakıma Muhtaçlık İstisnası
Sadece maluliyetin tespit edilmesi, maaş bağlanması için tek başına yeterli bir kriter sayılmıyor. Sürecin tamamlanabilmesi için en az 10 yıldan beri sigortalı olma ve toplamda 1800 gün prim ödeme şartı aranıyor. Ancak başkasının bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için büyük bir kolaylık sağlanarak 10 yıllık sigortalılık süresi şartı ortadan kaldırılıyor ve sadece 1800 günlük prim yeterli kabul ediliyor. Başvuruda bulunacak kişilerin işten ayrılmış veya iş yerini kapatmış olması gerekirken, Bağ-Kur (4/b) sigortalılarının SGK’ya kesinlikle prim borcu bulunmaması zorunlu tutuluyor.
Memurlara Özel Esneklikler ve Sınıf Değişikliği
Devlet memurları (4/1-c) açısından malulen emeklilik mevzuatı çok daha esnek kurallar barındırıyor. Malul sayılan bir memur, yazılı talepte bulunması halinde istifa etmiş sayılabiliyor ya da sağlık durumuna uygun başka bir göreve veya sınıfa nakledilebiliyor. Sınıf değiştirip göreve devam edenlerin farklı bir nedenle görevden ayrılması durumunda ise eski maluliyet kararı geçersiz sayılarak yeniden %60 kayıp raporu alınması şart koşuluyor. Tedavisi imkânsız hastalıklarda ise izin süresinin bitmesi dahi beklenmeden SGK tarafından doğrudan malullük veya vazife malullüğü kararı verilebiliyor.
Hastalık İzinleri ve Süre Hesaplama Detayları
Raporlu olunan her sürenin doğrudan malullük hesabına dâhil edilmediğini bilmek büyük önem taşıyor. Kanser, verem ve akıl hastalıklarında azami izin süresi 18 ay olarak belirlenirken, diğer hastalıklarda bu süre 12 ay ile sınırlandırılıyor ve gerekli durumlarda bir katına kadar uzatılabiliyor. Aynı hastalıktan bir yıldan fazla ara vermeden alınan raporlar toplanırken, arada bir yıldan fazla boşluk bulunması halinde eski raporlar dikkate alınmıyor. Ayrıca hastanede yatarak geçen süreler sıhhi izin hesabına dâhil edilmezken, statü değiştirerek primlerini tamamlayan vatandaşların kazanılmış hakları korunmaya devam ediyor. Yaşlılık ve malullük aylığına aynı anda hak kazananlara ise daima daha yüksek olan aylık ödeniyor.
