Şalteri Kapatmak Hayatınızı Kurtarmaya Yetmeyebilir
Zonguldak’ın Alaplı ilçesinde yaşanan acı kaza, yenilenebilir enerji sistemlerindeki güvenlik risklerini yeniden gündeme taşıdı. Güneş panellerine müdahale ederken akıma kapılarak ağır yaralanan köy muhtarının ardından EMO Zonguldak Temsilciliği kritik uyarılarda bulundu: "Güneş enerjisi sistemleri 'kur ve unut' anlayışıyla işletilemez; şalter kapatılsa bile ölümcül voltaj devam edebilir!"
Alaplı’da Üzen Kaza: Güneş Paneli Müdahalesi Hastanede Bitti
Zonguldak’ın Alaplı ilçesine bağlı Alioğlu Köyü Muhtarı Erol Ergün, kendi imkanlarıyla güneş enerjisi sistemine (GES) müdahale etmek istediği sırada elektrik akımına kapılarak ağır yaralandı. Yaşanan bu üzücü gelişme, bölgede büyük üzüntü yaratırken TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Kocaeli Şubesi Zonguldak İl Temsilciliği konuyla ilgili yazılı bir basın açıklaması yayımladı.
Erol Ergün’e acil şifalar dileyen ve ailesine geçmiş olsun mesajlarını ileten EMO yetkilileri, olayın teknik ve adli boyutunun incelemelerle netleşeceğini ancak mevcut durumun hayati riskleri bir kez daha gözler önüne serdiğini vurguladı.
"Ana Şalteri Kapatmak Yetmez": Çift Beslemeli Sistemlerdeki Büyük Tuzak
Olayın ardından açıklamalarda bulunan EMO Zonguldak Temsilciliği, güneş enerjisi sistemlerinin geleneksel elektrik tesislerinden çok farklı bir çalışma prensibine sahip olduğuna dikkat çekti. GES'lerin hem şebekeden hem de panellerden güç alan çift beslemeli yapılar olduğunu belirten yetkililer, sahada en sık yapılan ve ölümcül sonuçlar doğuran "Ana şalteri kapattım, artık sistemde enerji yoktur" algısına karşı uyardı. Şebeke elektriği kesilse dahi fotovoltaik panellerin güneş ışığı aldığı sürece doğru akım (DC) üretmeye devam ettiği, inverter çıkışları veya geri beslemeler nedeniyle sistemde her an ölümcül gerilimlerin bulunabileceği ifade edildi.
Uluslararası Standartlar ve Hayat Kurtaran Prosedürler
Sistem üzerinde çalışma yapmadan önce alınması gereken teknik tedbirlere değinen EMO yetkilileri, TS HD 60364-6 standardına işaret etti. Elektrik tesisatına müdahale edilmeden önce enerjinin kesilmesinin yanı sıra, gerilimin olmadığını ölçü aletleriyle doğrulamak ve sistemin yeniden enerjilenmesini önleyen Kilitleme/Etiketleme (LOTO) prosedürlerinin uygulanmasının zorunlu olduğu belirtildi. Ayrıca sahada mutlaka izole el aletlerinin ve kişisel koruyucu donanımların kullanılması, müdahalelerin ise yalnızca yetkin personeller tarafından gerçekleştirilmesi gerektiği kaydedildi.
Yasal Mevzuat ve "Yetkili Kişi" Zorunluluğu
Açıklamada, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, TS EN 50110 ve TS HD 60364-6 standartlarının net hükümler içerdiği hatırlatıldı. Yasal mevzuat gereği elektrik tesislerinde yalnızca yetkili ve nitelikli personelin çalışabileceği, enerjinin güvenli bir şekilde kesilip doğrulanmasının ve güvenlik tedbirlerinin eksiksiz uygulanmasının bir tercih değil, yasal bir yükümlülük olduğu altı çizildi.
Güneş Enerjisinde "Kur ve Unut" Anlayışına Son Verilmeli
Yenilenebilir enerji yatırımlarının sadece panel sayısını artırmakla sürdürülebilir olamayacağını ifade eden Elektrik Mühendisleri Odası, GES’lerin "tak-çalıştır" ya da "kur ve unut" mantığıyla işletilemeyeceğinin altını çizdi. Güvenli bir enerji dönüşümü için acilen atılması gereken adımlar şu şekilde sıralandı:
Zorunlu Periyodik Denetim: GES tesislerinde periyodik teknik kontroller yasal zorunluluk haline getirilmelidir.
Düzenli Testler: Termal kamera incelemeleri ve elektriksel testler rutin olarak yapılmalıdır.
Ekipman Standardı: Standart dışı, kalitesiz ekipman kullanımına karşı caydırıcı denetimler ve yaptırımlar uygulanmalıdır.
Mühendislik Denetimi: GES kurulum, işletme ve bakım süreçleri mutlaka yetkin elektrik mühendislerinin gözetiminde yürütülmelidir.
Sürekli Eğitim: Saha personelinin ve teknik ekiplerin elektrik güvenliği ile LOTO uygulamaları konusundaki eğitimleri süreklilik kazanmalıdır.
"Elektrik Kazaları Kader Değil, Tedbirsizliktir"
Açıklamasını kamuoyuna yönelik güçlü bir mesajla tamamlayan EMO Zonguldak Temsilciliği, elektrik kaynaklı kazaların önlenebilir olduğunu vurguladı. Bilimsel mühendislik ilkelerine, yürürlükteki mevzuata ve uluslararası standartlara uyulduğu takdirde bu tür acı olayların önüne geçilebileceğini belirten EMO, elektrik tesislerinde güvenliği sağlamanın kamusal bir zorunluluk olduğunu ifade etti.
