186 yıldır uygulanan ve maliyeti yok denecek kadar az olan “enfrenç boya” sisteminin yerini, yıllık 450 milyon liralık dev bir bütçe gerektiren “dijital barkod” sistemi alıyor. Ancak Bartın, Karabük, Yenice, Bolu ve Zonguldak gibi orman bölgelerinde yaşayan vatandaşlar ve sektör temsilcileri, yeni sistemin getireceği mali yük ve teknik aksaklıklar nedeniyle oldukça endişeli.
Maliyetsiz Boya Gitti, Milyonluk Barkod Geldi
Osmanlı’dan günümüze kadar kesilecek ağaçların işaretlenmesi, boyu ve hacmi gibi bilgilerin işlenmesinde kullanılan zift bazlı “enfrenç boya”, dayanıklılığıyla biliniyordu. Ürün yok edilmediği sürece silinmeyen bu yöntemin yerine getirilen barkod sistemi, ciddi bir maliyet tartışmasını da beraberinde getirdi. Yaklaşık 25 kuruşa mal olan bir barkodun kamuya 5 liradan satıldığı iddia edilirken, sistemin toplam yıllık maliyetinin 450 milyon lirayı bulması öngörülüyor.
İnternet Yok, Altyapı Yetersiz
Tarım Orman-İş Kurucu Genel Başkanı Şükrü Durmuş, projenin teknik altyapısındaki eksikliklere dikkat çekerek sert eleştirilerde bulundu. Durmuş, barkodların anlık olarak sisteme kaydedilmesi gerektiğini ancak orman derinliklerinde internet erişiminin olmadığını vurguladı. Durmuş, “Bırakın ormanın derinliklerini, il merkezlerinde bile internet sorunu yaşanırken, her ağacın başında tabletle sisteme girilmesini beklemek gerçekçi değil,” ifadelerini kullandı.
"Sürüklenen Ağaçta Barkod Kalmaz"
Sistemin fiziksel dayanıklılığı da bir diğer tartışma konusu. Geleneksel boya sisteminin aksine, ağaçlara zımba ile çakılan barkodların üretim sürecindeki zorlu koşullara dayanamadığı belirtiliyor. Kesilen ağaçların orman içinden depolara sürüklenerek taşındığını hatırlatan uzmanlar, bu darbe ve sürtünmeler esnasında barkodların kopup kaybolduğunu, dolayısıyla takibin imkansız hale geldiğini ifade ediyor.
Pilot Uygulamadan Ülke Geneline
Düzce merkezli bir şirket aracılığıyla yürütülen ve 2023 yılında pilot bölgelerde test edilmeye başlanan barkod sisteminin, tüm zorluklara ve yüksek maliyete rağmen ülke geneline yayılması planlanıyor. Bölge halkı ve sendikalar, hem kamu kaynağının verimli kullanılması hem de işleyişin aksamaması adına sistemin yeniden gözden geçirilmesini talep ediyor.
