Medya Ombudsmanı Faruk Bildirici’nin araştırması, milyonların tanıdığı bu simanın aslında Türk olmadığını ortaya koydu.
Emekli maaşları, bayram ikramiyeleri ya da banka promosyonları ne zaman gündeme gelse, Türkiye’deki gazete, televizyon ve internet sitelerinde hep aynı kare karşımıza çıkıyor: Bir ATM’nin önünde dikkatle işlem yapan, bıyıklı ve kasketli bir yaşlı adam. Yıllardır “milli emeklimiz” muamelesi gören bu fotoğrafın arkasındaki gerçek, Medya Ombudsmanı Faruk Bildirici’nin "Türkiye ve dünyanın en ünlü emeklisi" başlıklı yazısıyla gün yüzüne çıktı.
Ne Türk Ne de Emekli: Bir Stok Görsel Hikayesi
Bildirici’nin incelemelerine göre, Türkiye’nin en tanıdık simalarından biri haline gelen bu kişi aslında bir Türk vatandaşı değil. Fotoğrafın, sadece Türkiye’de değil; Portekiz, Ukrayna ve İspanya gibi pek çok ülkede de benzer haberlerde "stok görsel" olarak kullanıldığı anlaşıldı.
Fotoğrafın Sahibi Sırp Bir Sanatçı
O ikonik karenin 26 Eylül 2016 tarihinde Sırp fotoğrafçı Dobo Kristian tarafından çekildiği ve uluslararası stok fotoğraf sitelerine yüklendiği belirlendi. Fotoğrafın orijinal açıklamasında ise sadece “ATM’ye kredi kartı takan yaşlı adam” ifadesi yer alıyor.
Türkiye’deki Serüveni Milliyet ile Başladı
Görselin Türkiye’deki medya yolculuğu ise ilk olarak 2017 yılında Milliyet gazetesinde yayımlanmasıyla başladı. O tarihten bu yana; Hürriyet, Sabah ve Akşam gibi gazetelerden Haber7 ve Halk TV gibi dijital platformlara kadar yüzlerce mecrada kullanıldı. Hatta görselin popülaritesi o kadar arttı ki, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın web sayfasında ve Ziraat Bankası’nın ATM ekranlarına montajlanmış görsellerinde dahi yer buldu.
“Dondurma Yerken Bile Fotoğrafı Var”
Faruk Bildirici, stok sitelerinde bu kişinin dondurma yerken çekilmiş farklı fotoğraflarının da bulunduğunu belirterek, medyadaki "tek tipleşmiş" görsel kullanımına dikkat çekti. Bildirici, haberlerde kullanılan fotoğrafların nerede, ne zaman ve kim tarafından çekildiğinin belirtilmemesini "özensizlik" olarak nitelendirdi.
Görünen o ki, ismini kimsenin bilmediği bu yaşlı adam, aslında sadece Türkiye’nin değil, küresel dijital dünyanın “en ünlü emekli modeli” olarak tarihe geçmiş durumda.
