Gazeteci Orhan Akyüz’ün haberine göre, Baltaş, “Helen (Girit) Yayı Bütün Olarak Kırıldığında Meydana Gelecek Deprem Ülkemizi Etkiler Mi?” başlıklı sosyal medya platformundan şunları kaydetti:
“Son günlerde basınımızda Ege Denizi'ndeki Helen (Gitrit) Yayının tek seferde tamamen kırılması ve ülkemizi de etkilemesi senaryosu tartışılıyor. Konu basın yoluyla kamuoyuna mal olduğu, konu mesleğimizi ilgilendirdiği ve meslek odamız adına yüklediğim sorumluluk gereği bu konuda yapılan çalışmalardan da yararlanarak halkımıza doğru bilgileri aktarma adına konu ile ilgi bilgi ve değerlendirmelerimi paylaşma gereği duydum.
‘Yer Bilimcilerini…’
Yunanistan'ın güneybatısındaki İyon Denizi'nden başlayarak, Girit'in ve Rodos'un güneyinden geçerek Fethiye Körfezine doğru uzanan Helen Yayı hattı aslında yaşlı olan Afrika levhasının kuzeye doğru hareket ederek daha genç olan Avrasya levhası altına Ege denizi içinde daldığı bir sınır hattıdır. Bu hat aynı zamanda Anadolu Levhasının batıya ve Ege bölgesinde de güneybatıya doğru hareket etmesi ile ilişkilidir. Bu hat üzerinde ve yakınlarında Ege denizi içinde depremler ile volkanlar, ülkemiz karasında da Anadolu Levhasının sınırlarını oluşturan Kuzey Anadolu Fay Zonu, Doğu Anadolu Fay Zonu ve Batı Anadolu Graben Sistemi (Fay Hattı) üzerinde en yıkıcı depremler meydana gelmekte ve bu yönüyle de ülkemiz yer bilimcilerini ilgilendirmektedir.
‘Helen Yayı…’
Bugüne kadar yapılan çalışmalar ve elde edilen tarihsel, jeolojik ve de denizel tortul kayıtlarda Helen Yayının tamamının, yani İyon Denizi'nden Fethiye Körfezine kadar olan yaklaşık 1000 kilometre uzunluğunda bir hattın tek parça halinde kırılarak deprem oluşturduğuna ilişkin bir veri yoktur. Buna karşın neden tek parça halinde kırılmadığına ilişkin kanıtlanmış çok sayıda veri bulunmaktadır. Nitekim Helen Yayı üzerinde bugüne kadar yaşanan depremlerde bunu kanıtıdır.
‘Kilitli Küçük Alanlarda…’
Helen dalma-batma zonu; İyon adaları ve Mora'dan Girit güneyine, oradan da Rodos ile Pliny ve Strabo hendeklerine uzanan geniş ve kavisli bir kuşaktır. Bu zonun batısında dalma-batma zonunda daha dik sıkışma görülürken, doğuya gidildikçe eğim düşer ve diğer yanal bileşenlerin de etkisiyle dalmakta olan Afrika levhasının eğimi ve üstteki Ege kabuğunun yapısını hat boyunca değişiklik gösterir. Bu süreksizlikler de kırılmanın tüm yay boyunca kesintisiz olarak meydana gelmesini zorlaştırır. Bu nedenle Helen Yayı bilimsel literatürde tek bir fay hattı olarak değil, 3 ana parçaya bölünmüş bir dalma-batma zonu olarak değerlendirilir. Bu fay hattının Batı Segmentini; Kefalonya-Mora Yarımadası (Batı Girit), Orta Segmentini; Orta-Doğu Girit ve Doğu Segmenti de; Karpat- Rodos-Güneybatı Anadolu hattı oluşturur. Yanı sıra Helen Yayının uzunluğunun yüzde 80'i magma bu bölgede yerkabuğuna yakın olduğu için zamana bağlı deformasyon şeklinde kayarak hareket ettiğinden deprem üretmeden dalmakta ve hat üzerinde sadece kilitli küçük alanlarda depremler meydana gelmektedir.
‘Helen Yayı Tek Parça…’
Çok sayıda araştırmacı tarafından yapılan araştırmalarla yukarıda çok özet olarak açıklanan, bilimsel ve somut verilerle desteklenen bilgiler ışığında dünyada geçerli olan fiziksel yasaları gereği Helen Yayı tek parça olarak kırılmamaktadır.
‘Kimsenin Bilimsel Geçerliliği Olmayan Hayal Ürünü Fikirler Üzerinden Halkımızı Tedirgin…’
Tüm diğer bilimlerde olduğu gibi deprem bilimi de kimsenin tekelinde değildir. Bilimsel olarak doğruluğu herkes tarafından kabul edilen veriler ortaya konduğunda ve bu veriler üzerinden önceki çalışmaların eksik ve yanlış yönlerini kanıtlandığında kimse buna itiraz edemez. Böylece bilime katkı sunmuş ve herkes tarafından takdir görmüş olurusunuz. Bugüne kadar yapılan çalışmaları görmezden gelerek, nasıl olsa halk da anlamaz diyerek akademik titrin verdiği özgüvenle uydu verilerinden hareketle kabuğunun mm veya cm mertebesinde kayma izleri ölçülerine dayanılarak yapılan yorumlar hayalidir. Bölgedeki kayaçların kalınlıklarını, yoğunluklarını, deformasyon şekillerini, magmanın bu bölgedeki derinliğini, fayların davranış mekanizmalarını vb. çok sayıda parametre değerlendirmeden ve hiçbir kanıt ortaya konmadan Helen Yanının tek parça olarak kırılacağı, Anadolu’nun ortadan ikiye bölüneceği, depremlerin meydana geleceği yerler, üretecekleri depremlerin büyüklükleri vb. değerlendirmeler bilimsel değer taşımazlar. Bu konular başta jeolojinin konusu olmakla birlikte tek başına bir meslek disiplininin elde ettiği verilerle açıklanamazlar. Bu en başta bugüne kadar alanda çalışarak veri ve bilgi üretenlere haksızlıktır. Ayrıca, kimsenin bilimsel geçerliliği olmayan hayal ürünü fikirler üzerinden halkımızı tedirgin etmeye de hakkı yoktur.”



