1. Fransızca "Zone" ve "Göldağı" Birleşimi (En Yaygın Teori)
Kömür havzasının işletilmeye başlandığı ilk dönemlerde, bölgede Fransız ve Belçikalı maden şirketleri yoğun bir şekilde faaliyet göstermiştir. Bu teoriye göre isim; Fransızcada "bölge" veya "kuşak" anlamına gelen "Zone" kelimesi ile şehrin hemen arkasında yükselen Göldağı isminin birleşmesinden doğmuştur.
Yabancı işletmecilerin maden bölgesini ve faaliyet alanlarını tarif etmek için haritalarında kullandıkları "Zone Göldağ" (Göldağı Bölgesi) ifadesi, zaman içinde yerel halkın dilinde yuvarlanarak Zonguldak halini almıştır.
2. "Zongalık" (Bataklık ve Sazlık) Teorisi
Türkçe kökenli olan bu teoriye göre isim, tamamen yöresel ağızdan türemiştir. Batı Karadeniz yöresinde, özellikle akarsu ağızlarındaki sazlık, bataklık ve titrektir zeminli alanlara "Zongalık" veya "Zonguldalık" adı verilmektedir.
Zonguldak şehir merkezinin yerleşime açılmadan önce, Üzülmez Deresi'nin denize döküldüğü noktada geniş bir bataklık ve sazlık alan olması bu teoriyi coğrafi olarak güçlü bir şekilde destekler.
3. Zongura (Saz Otu) ve Dağ Kelimesi
İkinci teoriyle akraba olan bu etimolojik yaklaşıma göre; bölgedeki bataklıklarda yetişen ve yöre halkı tarafından "zongura" adı verilen bir bataklık otunun, "dağ" kelimesiyle birleşmesinden "Zonguradağ" ismi türetilmiştir. Söyleniş kolaylığı nedeniyle bu tamlama da zamanla kısalıp değişime uğrayarak günümüzdeki formuna kavuşmuştur.
