1831 yılındaki ilk resmi nüfus sayımından günümüze uzanan süreçte, kömür madenciliğinin bölge kaderindeki belirleyici rolü ve son yıllardaki nüfus dinamikleri dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.
1831'den 1950'ye: Kömürle Gelen %1109'luk Devasa Nüfus Patlaması
Osmanlı Devleti’nde Sultan II. Mahmut döneminde, 1831 yılında gerçekleştirilen ilk modern nüfus sayımında bugünkü anlamda bir Zonguldak şehri bulunmuyordu. Sadece erkek nüfusun kaydedildiği o dönemde;
Devrek kazasında yaklaşık 6.106,
Bartın havzasını kapsayan bölgede 7.135,
Ereğli/Zonguldak sınırlarında ise 1.938 erkek nüfus tespit edilmişti.
Kadın nüfusun da dahil edilmesiyle bugünkü Zonguldak ve Bartın sınırlarını oluşturan bölgenin o yıllardaki toplam nüfusunun 25.000 - 30.000 civarında olduğu tahmin ediliyor.
Ancak madenciliğin gelişmesiyle birlikte bölge adeta kabuk değiştirdi. Karabük ve Eflani bölgeleri hariç tutularak yapılan hesaplamalara göre, 1831 ile 1950 yılları arasındaki yaklaşık 120 yıllık süreçte bölge nüfusu %1.109 oranında artarak 12 katına çıktı ve 1950'de 276.050 kişiye ulaştı.
1950 Sonrası Yavaşlama ve Göç Süreci
1950 ile 2026 yılları arasındaki ikinci dönemde ise büyüme hızı yavaşlayarak %139,95 oranında gerçekleşti. TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) güncel verilerine göre, Zonguldak ve Bartın'ın 1831 sınırlarındaki toplam nüfusu 791.866 kişi olarak kayıtlara geçti.
1990'lı yıllardan sonra kömür madenciliğinde istihdamın daralması, ocakların küçülmesi ve bölgenin dışarıya göç veren bir yapıya bürünmesi, nüfusun yatay ve hafif azalan bir seyre girmesine neden oldu.
Havza İçin Radikal Çözüm: Zonguldak ve Bartın Birleşmeli, Büyükşehir Olmalı!
Uzman analizlerine ve tarihi verilere dayandırılan önerilerde, idari sınırlarla bölünen havzanın yeniden bir bütün olarak ele alınması gerektiği vurgulandı. Bölgenin kalkınması için öne çıkan başlıklar şunlar:
Güçlü Büyükşehir Formülü
Mevcut yasal mevzuattaki 750 bin nüfus eşiği, Zonguldak ve Bartın'ın (791.866 nüfusla) birleşmesiyle rahatlıkla aşılıyor. Bu sayede Ankara karşısında daha büyük yatırımlar koparılabileceği belirtiliyor.
Filyos ve Yenice Entegrasyonu
Coğrafi ve kültürel bütünlük için bu büyükşehre Karabük’ün Filyos vadisi uzantısı olan Yenice ilçesinin de mutlaka dahil edilmesi öneriliyor.
Turizm, Sanayi ve Tarım Ortaklığı: Bartın’ın turizm ve doğa potansiyeli ile Zonguldak’ın sanayi gücünün tek potada eritilmesi, bölgenin yeni ekonomik hikayesini yazacak temel hamle olarak gösteriliyor.
