Yıllar önce Zonguldak'ın kömür ocaklarından Almanya'nın madenlerine uzanan gurbet yolculuğu, bugün milyonlarca insanın hayatında iz bırakmaya devam ediyor. Aralarında Zonguldaklı madencilerin ve ailelerinin de bulunduğu Türk kökenli nüfusa ilişkin son rakamlar açıklandı. Almanya Federal İstatistik Ofisi'nin verilerine göre ülkede 2 milyon 648 bin Türk kökenli yaşıyor.
Türkiye'den Almanya'ya işçi göçünün başlamasının üzerinden 65 yıl geçti. Bir zamanlar Zonguldak'ın kömür ocaklarında çalışan ve daha iyi bir gelecek umuduyla Almanya'nın yolunu tutan binlerce işçinin başlattığı gurbet hikâyesi, bugün yeni nesillerle devam ediyor.
Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis), Türkiye ile Almanya arasında 30 Ekim 1961 tarihinde imzalanan İşgücü Anlaşması'nın 65. yıl dönümü dolayısıyla ülkede yaşayan Türk kökenlilerin nüfusuna ilişkin dikkat çeken verileri paylaştı.
Açıklanan 2025 yılı verilerine göre Almanya'da yaşayan Türk kökenlilerin sayısı 2 milyon 648 bine ulaştı.
Zonguldaklı Madencilerin Almanya'ya Uzanan Hikâyesi
Türkiye'nin taş kömürü üretim merkezi Zonguldak, Almanya'ya yönelik işçi göçünde önemli bir yere sahip oldu.
1961 yılında imzalanan iş gücü anlaşmasının ardından Zonguldak'tan çok sayıda işçi, Almanya'nın sanayi bölgelerinde çalışmak üzere memleketinden ayrıldı.
Özellikle Almanya'nın Ruhr Havzası'ndaki kömür madenleri, demir çelik fabrikaları ve makine sanayisi tesisleri, Zonguldaklı işçilerin çalışma alanları arasında yer aldı.
Zonguldak'ta madencilik kültürüyle yetişen işçiler, Almanya'da da yer altındaki zorlu çalışma koşullarında emek verdi. Memleketlerinden binlerce kilometre uzakta yaşam kuran işçilerin bir bölümü yıllar sonra Türkiye'ye dönerken, bir bölümü ise ailelerini yanlarına alarak Almanya'ya yerleşti.
Bugün Almanya'da yaşayan Türk kökenli nüfusun içinde Zonguldak'tan göç eden işçiler ile onların çocukları ve torunları da bulunuyor.
Zonguldak'ın Almanya Göçü Akademik Araştırmaya Konu Oldu
Zonguldak'tan Almanya'ya gerçekleşen işçi göçü, akademik çalışmalarda da ele alındı.
Şaban Çelikoğlu ve Evren Atış tarafından hazırlanan Göçün 60. Yılında Almanyalı Türkler: Zonguldak İli Örneği başlıklı araştırmada, 1961-1980 yılları arasında Zonguldak'tan Almanya'ya göç eden kişilerin deneyimleri incelendi.
Araştırmada, Zonguldaklı göçmenlerin ağırlıklı olarak Ruhr Havzası'na yöneldikleri ve madencilik, demir çelik ile makine sanayisinde istihdam edildikleri belirtildi.
Çalışmada ayrıca Almanya'ya göç eden ailelerin Türkiye'de konut ve arsa gibi gayrimenkullere yatırım yapmayı tercih ettikleri, sonraki kuşakların ise farklı meslek alanlarına yöneldikleri ortaya konuldu.
Almanya'daki Türklerin Sayısı 2 Milyon 648 Bin Oldu
Destatis tarafından açıklanan verilere göre Almanya'daki Türk kökenli nüfus, ülke nüfusunun yüzde 3,2'sini oluşturuyor.
Türk kökenli nüfusun yaklaşık 1,5 milyonu Türkiye'de doğarak Almanya'ya göç ederken, 1,2 milyona yakın kişi ise Almanya'da dünyaya geldi.
Türk kökenli nüfusun yaş ortalaması 42 olarak hesaplanırken, Almanya'da yaşayan Türk kökenlilerin yüzde 51'ini erkekler, yüzde 49'unu kadınlar oluşturdu.
Türkler En Çok Hangi Bölgelerde Yaşıyor?
Almanya'daki Türk kökenli nüfusun en yoğun yaşadığı eyalet Kuzey Ren-Vestfalya oldu.
Türk kökenlilerin yüzde 32'si Kuzey Ren-Vestfalya'da, yüzde 18'i Baden-Württemberg'de, yüzde 12'si Bavyera'da ve yüzde 10'u Hessen'de yaşıyor.
Zonguldaklı madencilerin geçmişte yoğun olarak göç ettiği Ruhr Havzası'nın da Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinde bulunması dikkat çekiyor.
Almanya'da 125 Bin Eski Misafir İşçi Yaşıyor
Türkiye ile Almanya arasında 1961 yılında başlayan işçi göçünün ilk döneminde ülkeye gidenlerden 216 bin kişinin 2025 itibarıyla Almanya'da yaşamayı sürdürdüğü açıklandı.
Bu kişilerin yaklaşık 125 binini dönemin misafir işçileri oluşturuyor.
Almanya'ya Türkiye'den göç edenlerin ortalama ikamet süresi 32,4 yıl olarak hesaplanırken, göç ettikleri dönemdeki yaş ortalamasının 19,6 olduğu belirtildi.
Veriler, işçi göçüyle başlayan sürecin zamanla aile birleşimleri ve yeni kuşakların doğumuyla kalıcı bir toplumsal yapıya dönüştüğünü gösteriyor.
Almanya'daki Türklerin Yüzde 48'i Alman Vatandaşı
Açıklanan rakamlara göre Almanya'da yaşayan Türk kökenlilerin yüzde 48'i Alman vatandaşlığına veya çifte vatandaşlığa sahip.
Almanya'da doğan Türk kökenliler arasında Alman vatandaşlığı oranı yüzde 74'e yükselirken, Türkiye'den göç edenlerde bu oran yüzde 28 olarak kaydedildi.
Türkiye doğumlu göçmenlerin yüzde 64'ünün ise aile birleşimi veya aile kurma gibi nedenlerle Almanya'ya göç ettiği belirtildi.
Türk İşçiler Almanya Ekonomisinde Önemli Yer Tutuyor
Almanya'da yaşayan Türk kökenliler, iş gücü piyasasının farklı sektörlerinde faaliyet göstermeye devam ediyor.
2025 verilerine göre 15-64 yaş grubundaki çalışanların yüzde 3,5'ini Türk kökenliler oluşturuyor.
Türk kökenli çalışanların meslek grupları içindeki payı temizlik sektöründe yüzde 9,8, tekstil ve deri sektöründe yüzde 6,7, metal üretimi ve işlemede ise yüzde 6,6 olarak açıklandı.
Hukuk, yönetim, reklam, pazarlama ve öğretmenlik gibi alanlarda ise Türk kökenlilerin payı yüzde 1,8 seviyesinde kaydedildi.
Zonguldak'tan Almanya'ya uzanan işçi göçü, yalnızca ekonomik bir hareketlilik olarak kalmadı. Yıllar içerisinde iki ülke arasında aile bağları, kültürel ilişkiler ve kuşaklar boyunca devam eden bir gurbet hikâyesi oluşturdu.
Bir zamanlar Zonguldak'ın kömür ocaklarından Almanya'nın madenlerine çalışmaya giden işçilerin çocukları ve torunları, bugün farklı mesleklerde hayatlarını sürdürüyor.
Almanya'da yaşayan Türk kökenli nüfusun 2 milyon 648 bine ulaşması, 65 yıl önce başlayan işçi göçünün günümüze uzanan boyutunu ortaya koyarken, Zonguldak'ın bu tarihsel süreçteki yerini de yeniden gündeme taşıdı.
