Gazeteci Orhan Akyüz’ü telefonla arayarak bilgi veren iki vatandaş, şu ifadeleri kullandılar:
“Kentin merkez ilçesindeki şehirler arası yolcu otobüs garında (Zonguldak 100. Yıl Terminali) bir otobüs firmasından yaklaşık bir ay içinde birkaç kez belirli aralıklarla İstanbul’a bilet aldığımızda yetkili kişiler devamlı olarak pos cihazının bozuk, verecekleri IBAN hesabına parayı atmamızı ya da peşin ödememizi istiyorlar. Kardeşim o an nakit cebimizde olmuyor, niye mağduriyet yaşayalım, nakit alışveriş yapamayacak mıyız? Güler misin ağlar mısın yahu. Hem de IBAN hesabına niye göndereyim ki nereden bilelim söz konusu IBAN hesabının farklı amaçlarla kullanılmadığını?
‘Maliyenin Radarına Girmeli’
Bu tür yönteme başvuranların ‘pos cihazları çalışmıyor mu yoksa yalan mı konuşuyorlar’ mutlaka Maliye’nin denetimine tabii tutulmaları gerekmez mi? Ancak burada vergi kaçırmak adına tabiri caizse böyle bir ‘fırıldaklık’ yapılıyorsa gözlerinin yaşına bakılmasın. Biz bu konuda bir tek söz konusu otobüs firmasına şahit olduk, diğer işletmelerde de aynı uygulama var mı bilmiyoruz.
‘Yaşa Dışı Faaliyette Bulunmadıkları Ne Malum’
IBAN hesabına para gönderilen kişilerin yasa dışı faaliyette bulundukları ne malum, paranın nereye gönderildiğini bilemeyiz ki? Burada bir tuzak olabilir, birçok masum insanın hayatı kararabilir, yetkililerin bu soruna acilen el atmalarını talep ediyoruz.
‘Maliyeye İhbarda Bulunuyoruz’
Maliyeye ihbarda bulunuyoruz, kayıt dışı kazanç sağlayarak vergi kaçıranlara derslerini versinler, bordrolulardan nasıl vergi kesintisi yapılıyorsa, özel sektörde işletmecilik yapanlara da aynı hassasiyet titizlik gösterilsin.”
Ne Yapılmak İsteniyor?
Gazeteci Orhan Akyüz’ün konuya ilişkin çeşitli kaynaklardan derlediği bilgilere göre,
alınan bir mal ya da hizmet karşılığı olarak IBAN hesabına para gönderilen kişilerin yasa dışı bir faaliyette de bulunmaları halinde bu hesaba para gönderenlerin tamamı için aynı suçla itham edilme riski taşıyor. Örneğin vatandaşın gönderdiği IBAN’ın yasa dışı bahis faaliyetinde bulunan bir güzellik merkezi olabileceğine dikkat çekildi. Otobüs firmalarının POS cihazı kullanmaması genellikle komisyon maliyetlerinden kaçınmak ve kayıt dışı ödeme/vergi avantajı sağlamak istemelerinden kaynaklanır.
Neden POS Cihazı Kullanmıyorlar!
Yüksek Komisyonlar: Bankaların bilet satışlarından aldığı POS komisyon oranlarını ödemek istemezler.
Nakit Akışı: Nakit parayı anında kasaya veya cebe koyarak likidite sağlarlar.
Banka Puanları: Yolcuların kredi kartı kampanyalarından kazandığı puan veya bonus maliyetlerini üstlenmekten kaçınırlar.
Ne Yapabilirsiniz!
Alternatif Kanallar: Biletinizi otogardaki gişe yerine internet sitelerinden veya mobil uygulamalardan kredi kartıyla online alabilirsiniz.
Şikayet Hakkı: Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) üzerinden vergi mükellefi olmasına rağmen kartla ödeme kabul etmeyen ve fiş/fatura vermeyen işletmeleri bildirebilirsiniz.
POS Cihazı Kullanma Zorunluluğu Kimleri Kapsıyor!
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) belirlediği kurallara göre, vergi mükellefi olan ve hizmet ya da ürün satışı yapan birçok işletme için POS cihazı kullanmak zorunludur.
Özellikle aşağıdaki işletmelerin POS cihazı bulundurması zorunlu hale gelmiştir:
1- Restoran ve kafe işletmeleri
2- Marketler, bakkallar, şarküteriler
3- Giyim, elektronik ve teknoloji mağazaları
4- Güzellik salonları, kuaförler
5- Taşımacılık ve turizm işletmeleri
6- Online satış yapan e-ticaret işletmeleri
POS cihazı kullanımı sayesinde, tüm tahsilatlar kayıt altına alınır ve faturalandırma süreçleri dijitalleşir.
POS cihazı kullanma zorunluluğu, yalnızca bir yasal gereklilik değil, aynı zamanda müşteri memnuniyetini artıran ve işletme cirosunu yükselten stratejik bir araçtır.
Şikayet Edebileceğiniz Resmi Kanunlar!
CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi): Yaşadığınız mağduriyeti, firma adı, yer, tarih ve saat belirterek CİMER web sitesi üzerinden hem Maliye Bakanlığı (vergi usulsüzlüğü/POS bulundurmama) hem de Ticaret Bakanlığı (tüketici mağduriyeti) seçeneğiyle şikayet edebilirsiniz.
VİMER (Vergi İletişim Merkezi - Alo 189): İşletmenin kartla ödemeyi kabul etmediğini ve nakde zorladığını doğrudan Alo 189 hattını arayarak ihbar edebilirsiniz. Hazine ve Maliye Bakanlığı bu tür POS ihlallerine ve yazar kasa bulundurmayan işletmelere ciddi özel usulsüzlük cezaları uygulamaktadır. [1]
Ticaret İl Müdürlükleri & Tüketici Hakem Heyetleri: Hizmet alımınız zorlaştırıldıysa veya bu yüzden ek bir zarara uğradıysanız (örneğin bilet fiyatı nakit diye yüksek tutulduysa veya hizmet verilmediyse), e-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurabilirsiniz.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (Alo 123): Şehirlerarası otobüs firmalarının bağlı olduğu bu bakanlığa, yolcu mağduriyeti yaratan bilet satış süreçleri nedeniyle şikayette bulunabilirsiniz.
