Azerbaycan'da başörtüsü tartışması, Eylül 2026'da devlet okullarındaki kıyafet kurallarının değiştirilmesinin ardından gündeme geldi. Düzenlemede başörtüsü açıkça yasaklanmıyor; öğrencilerin okul üniformasının bütünlüğünü bozan ve laik öğretim ilkesiyle bağdaşmadığı değerlendirilen kıyafet ögelerini kullanmasına sınırlama getiriliyor. Bazı okullarda başörtüsü takan öğrencilerin derslere alınmadığına ilişkin haberler ve protestolar tartışmayı büyüttü.
Tartışmanın temelinde Azerbaycan'ın laik yetiştirme anlayışı ile bireylerin dini inançlarını ifade etme hakkı arasındaki gerilim bulunuyor. Memleket anayasası devleti laik olarak tanımlarken din özgürlüğünü de güvence altına alıyor. Modern kıyafet kurallarının uygulanma formu ise öğrencilerin öğretim hakkı ve başörtüsü kullanımı konusunda soru işaretleri doğuruyor.
Azerbaycan'da Neden Başörtüsü Yasaklandı?
Azerbaycan hükümetinin aldığı karar, devlet okullarında ortak kıyafet düzenini ve laik öğretim ilkesini esas alıyor. 21 Eylül 2026'da kabul edilen düzenlemeyle öğrencilerin okul üniformasının birliğini bozan veya laik öğretim ilkesiyle uyumlu olmadığı değerlendirilen ek kıyafet ögelerini kullanmasına izin verilmiyor. İbarede “başörtüsü” kelimesi isabetliden geçmiyor.
Taze uygulamanın dayanağı, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 7 Temmuz 2026'da imzaladığı terbiye yasası değişikliğine uzanıyor. Yasal değişiklik, devlet okullarında öğrencilerin ve öğretmenlerin kıyafet kurallarına uymasını zorunlu kılan hükümler içeriyor. Hükümetin yaklaşımında laik terbiye düzeni ve ortak okul kıyafeti anlayışı öne çıkıyor.
Düzenleme, devletin umumi yetiştirme kurumlarındaki kıyafet kurallarını kapsıyor. 21 Eylül 2026 tarihli Bakanlar Kurulu kararı, öğrencilerin okul üniformasının bütünlüğünü bozan ve laik yetiştirme ilkesiyle uyumlu görülmeyen kıyafet ögelerini kullanmasını sınırlandırıyor. Kararda, ulusal tarih ve kültürle bağlantılı etkinliklerde okulun pedagojik kurulunun onayıyla geleneksel kıyafet giyilebilmesine de mekan veriliyor.
Öğretmenlerin kıyafetlerine ilişkin kurallar da ayrı düzenlemeyle gündeme geldi. Uygulamada başörtüsü takan öğretmenlerin okullarda çalışmasına engel çıkarıldığına ilişkin haberler yayımlandı. Başörtüsünün mevzuatta adıyla yasaklanmaması, kuralın nasıl yorumlanacağı konusunda tartışmalara yol açıyor.
Güncel kıyafet kurallarının uygulanması memlekette tepkilere gerekçe oldu. Al Jazeera'nın 12 Ekim 2026 tarihli haberine göre bazı okullarda başörtüsü kullanan öğrencilerin derslere alınmadığı bildirildi. Sınırlı iki okulda öğrencilerin kısıtlamaları protesto etmek amacıyla dersleri boykot ettiği yönünde haberler yayımlandı.
Tartışma sosyal medyaya da taşındı. Öğrencilerin okula alınmadığı anlara ilişkin görüntüler paylaşıldı. Başörtüsü takan öğretmenlerin de güncel uygulamadan etkilendiğine ilişkin açıklamalar gündeme geldi.
Türkiye'de de karara tepki gösterildi. İstanbul'daki Azerbaycan konsolosluğu önünde düzenlenen protestolarda uygulamanın güncelden değerlendirilmesi çağrısı yapıldı. Tartışma, dini özgürlükler ve laik yetiştirme politikaları üzerinden uluslararası boyut kazandı.
Düzenlemeler, Azerbaycan genelinde başörtüsünü her mekanda yasaklayan hüküm ortaya koymuyor. Tartışma esas olarak devlet okullarındaki kıyafet kurallarıyla ilgili. Karar metninde başörtüsü açıkça adlandırılmadığı için uygulamanın kapsamı ve okullardaki yorumlanma şekili kıymet taşıyor.
Azerbaycan'ın dini inanç özgürlüğüne ilişkin mevzuatı, insanların dinlerini benimseme ve inançlarını ifade etme hakkını tanıyor. Devletin devlet öğretim sistemi ise laik esaslara dayanıyor. Modern kıyafet kuralları, iki mekanın okul ortamında nasıl dengeleneceği sorusunu gündeme getiriyor.
Azerbaycan'daki tartışmanın merkezinde, devlet okullarında ortak kıyafet kurallarının nasıl uygulanacağı bulunuyor. Başörtüsünün açıkça adlandırılmadığı düzenlemenin bazı okullarda başörtüsü kullanan öğrenci ve öğretmenleri etkilemesi, tepkilerin büyümesine sebep oluyor. Uygulamanın kapsamı ve dini özgürlüklerle ilişkisi ülkedeki tartışmaların odağında konum almayı sürdürüyor.
