Zonguldak’ın şehir merkezinde konuşlandırılan Hava Kalitesi İzleme İstasyonu’nun yanındaki peyzaj ağaçların,
yanıltıcı düşük kirlilik raporuna neden olabileceğinden endişe duyulduğu iddia edildi.
Bir vatandaşın, whatsApp üzerinden gazeteci Orhan Akyüz’e gönderdiği fotoğrafların yanı sıra bilgi notunda, şöyle denildi:
“Şehrin merkezindeki İskele Balıkçıların yan tarafında bulunan Hava Kalitesi İzleme İstasyonu’nun çevresinde yer alan peyzaj ağaçlarının istasyonun işlevini sağlıklı yapmasına büyük olasılıkla engel teşkil ettiğini tahmin ediyorum, yani bu ağaçlar yanıltıcı düşük kirlilik raporuna neden olabilir. İlgili yetkililer bu konuda tedbirlerini aldılar mı merak ediyorum, yoksa bu istasyon sadece göstermelik olarak mı mevcut yerinde bulunuyor. İnsan sağlığı açısından büyük önem arz eden bu durumun gözardı edilmemesi gerekir, sonuçta sağlık her şeyden önce gelir. İnanın ki endişe ediyorum, inşallah ben yanılırım.”
Zonguldak'taki Hava Kalitesi İzleme İstasyonları!
Bu arada gazeteci Orhan Akyüz’ün çeşitli kaynaklardan elde ettiği bilgiler şöyle:
Zonguldak’ın ilçelerinden merkez, Kozlu, Kilimli ile Karadeniz Ereğli ilçesinin yanı sıra
Çatalağzı beldesinde birden fazla istasyon yer alıyor.
Ölçülen Temel Parametreler!
Partikül Maddeler: PM₁₀ ve \(PM_{2.5}\) (toz ve ince partiküller)
Gazlar: Kükürtdioksit (SO₂), Azot oksitler (\(NO_{x}\)), Karbonmonoksit (CO), Ozon (O₃)
Meteorolojik Veriler: Rüzgâr, sıcaklık ve nem gibi dış ortam verileri
Verilere Nasıl Ulaşılır?
Anlık hava kalitesi indeksini ve saatlik ölçüm sonuçlarını görmek için Hava Kalitesi İzleme Portalı veya e-Devlet Hava Kalitesi İzleme Ağı adreslerini ziyaret edebilirsiniz.
Zonguldak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü üzerinden de ilin güncel hava kalitesi indeksine erişim sağlanabilmektedir.
Hava kalitesi ölçüm istasyonları; kentsel, trafik, endüstri ve kırsal olarak 4 ayrı kategoride kurulmuştur. Kategorilere göre ölçülen parametrelerde farklılık arz etmekte olup, Kükürtdioksit, Partikül Madde (PM10 ve PM2.5), Azotoksitler, Ozon, Karbonmonoksit, VOC Örneklemesi, Partikül Madde Örneklemeleri, Meteorolojik Parametreler ölçülmektedir. Hava kalitesi ölçüm istasyonunda uluslararası standartlara uygun olarak otomatik cihazlar ile ölçüm yapılmakta olup elde edilen veriler bilimsel çalışmalar için en büyük kaynak teşkil etmektedir.
Binalardan Uzaklık!
İstasyon veya numune alma probu, çevredeki binalardan en az 1,5 metre yan mesafede bulunmalıdır. Binaların hava akımını engellememesi gerekir. Trafik yoğunluğu ölçümleri için ana cadde veya kavşaklara yakın, engelsiz hava sirkülasyonu olan yerler seçilmelidir.
Engeller ve Baca Etkisi!
Çevresinde hava akımını kapatan yüksek duvarlar, ağaç dalları (orman dışı) veya doğrudan egzoz/baca gazının akışını engelleyecek yapılar yer almamalıdır.
Akışının Kesilmesi!
Hava kalitesi izleme istasyonlarının doğru sonuç verebilmesi için rüzgarı ve hava akımını her yönden serbestçe alması gerekir. Yakındaki sık ve yüksek ağaçlar rüzgarı keserek istasyon çevresinde yapay bir mikroklimal alan oluşturur. Bu durum, kirleticilerin istasyon çevresinde birikmesine ya da tam tersi istasyona ulaşamamasına yol açarak ölçüm verilerini saptırır.
Hava Akımının Perdelenmesi!
Ağaç yaprakları, havadaki partikül maddeleri (PM10, PM2.5) fiziksel olarak süzebilir. Bu durum çevre için olumlu olsa da, istasyonun hemen yanındaysa cihazın bölgedeki genel hava kalitesini değil, sadece ağacın arkasında kalan temizlenmiş havayı ölçmesine (yanıltıcı düşük kirlilik raporuna) neden olur.
Doğal Kimyasal Salınımlar ve Ozon Etkisi, Uçucu Organik Bileşikler (VOC)!
Küresel çapta yapılan güncel bilimsel araştırmalar (örneğin salkım söğüt, kavak ve bazı okaliptüs türleri gibi) hızlı büyüyen kentsel ağaçların yüksek oranda izopren ve benzeri uçucu organik bileşikler salgıladığını göstermektedir.
Yapay Ozon Oluşumu!
Ağaçlardan salınan bu doğal kimyasallar, özellikle yaz aylarında ve yüksek sıcaklıklarda, trafik ve sanayiden gelen azot oksitlerle (NOx) güneş ışığı altında tepkimeye girerek yer seviyesinde ozon (O3) kirliliğini artırır. İstasyonun hemen dibindeki bu tür ağaçlar, istasyonun ölçtüğü ozon değerlerinin bölgesel ortalamanın çok üstünde çıkmasına sebebiyet verebilir.
